Bosna-Hersek’te diaspora tarafından gönderilen para transferleri son yıllarda artışını sürdürüyor ve ülkeye döviz girişinin en istikrarlı kaynaklarından biri olmaya devam ediyor.
Ülke döviz kurulu rejimi altında olduğundan, bu tür istikrarlı döviz akışları monetary istikrarın korunması ve yerel para birimine güvenin artırılması açısından büyük önem taşıyor.
Merkez Bankası BiH (CBBiH) verilerine göre, 2025’in ilk dokuz ayında yurtdışından gelen bireysel transferler 3,26 milyar KM seviyesinde gerçekleşti ve bu rakam ülkenin GSYH’sinin yaklaşık %7,8’ine denk geliyor. Bu miktar doğrudan hanehalkının harcanabilir gelirini, tüketimini ve yaşam standartlarını etkiliyor. Özellikle düşük gelirli aileler için transferler, finansal istikrarın temel kaynağı niteliğinde.
2023 yılında toplam cari transferler 5,26 milyar KM, bunların 3,79 milyar KM’si yurtdışından gelen para transferlerinden oluşurken, 2024’te toplam transferler 5,69 milyar KM olarak kaydedilmiş, yurtdışından gelen remitanslar ise 4,16 milyar KM olmuştu.
CBBiH yetkilileri, remitansların para akışları, hanehalkının yaşam standartları ve merkez bankasının döviz rezervleri üzerinde önemli etkisi olduğunu vurguladı. Ayrıca, Bosna-Hersek’in net ithalatçı konumunda olması nedeniyle, gönderilen paralar cari hesap açığını azaltmaya yardımcı oluyor ve ülke ekonomisine doğrudan katkı sağlıyor.
Verilere göre, Bosna-Hersek’in para transferlerinin büyük kısmı Batı Avrupa, İskandinavya ve Kuzey Amerika ülkelerinden geliyor; buralarda Bosna-Hersek diasporası yoğun şekilde bulunuyor.
CBBiH yetkilileri, remitansların BSH’nın döviz rezervlerini güçlendirdiğini, ödemeler bilançosunu iyileştirdiğini ve para politikasının istikrarına katkı sağladığını belirtiyor. Ayrıca, bankanın mevcut tek para politikası aracı olan zorunlu rezerv uygulamasının yanı sıra, remitans hareketlerini izleyerek para arzı, tüketim ve enflasyonist baskılar üzerindeki etkilerini de değerlendirdiği ifade ediliyor.
Merkez Bankası, aynı zamanda anlık (instant) ödeme sistemleri üzerinde çalışmalarını sürdürüyor. Bu sistem sayesinde vatandaşlar ve işletmeler için ödeme süreçleri daha hızlı, güvenli ve düşük maliyetli hale gelecek. Anlık ödemelerle QR kodları aracılığıyla yapılan işlemler, dijital kanalların kullanımını artıracak ve diaspora transferlerini kolaylaştıracak.
CBBiH’nin SEPA bölgesine entegrasyonu da planlanıyor; bu sayede euro cinsinden sınır ötesi ödemeler daha hızlı ve düşük maliyetle gerçekleştirilebilecek. Bu süreç, finansal sektörde dijitalleşmenin artırılmasına ve rekabetin güçlendirilmesine de katkı sağlayacak.
Merkez Bankası, finansal okuryazarlık kapsamında dijital ve nakitsiz ödemeler konusunda halka rehberlik ediyor. Dünya Bankası iş birliğiyle hazırlanan “Dijital Ödemeler Rehberi”, mobil ve temassız ödeme yöntemleri, teknik gereklilikler ve güvenlik önlemleri hakkında bilgi sunuyor. CBBiH, ayrıca instant ödemeler ve SEPA ödemeleri ile ilgili güncel bilgileri içerecek yeni bir rehber üzerinde çalışıyor.
Bu gelişmeler, Bosna-Hersek ekonomisine ve vatandaşlara hızlı, güvenli ve maliyeti düşük para transferleri imkânı sunacak ve diaspora transferlerinin etkisini daha da artıracak.
