Kuzey Makedonya Sağlık Sigortası Fonu (FZO), Üsküp Aziz Kiril ve Metodiy Üniversitesi’ne bağlı Doğa Bilimleri ve Matematik Fakültesi (PMF) ile moleküler tanı analizlerinin yapılmasına yönelik bir iş birliği anlaşması imzaladı.
Anlaşma, Sağlık Sigortası Fonu Genel Müdürü Saşa Klekovski ile PMF Dekanı Davorin Trpeski tarafından imzalandı.
PMF bünyesindeki Moleküler Biyoloji ve Genomik Laboratuvarı, ülkedeki en modern laboratuvarlardan biri olarak öne çıkıyor. Laboratuvar, yeni nesil dizileme (NGS) teknolojisi dâhil olmak üzere ileri düzey moleküler tanı ekipmanlarına sahip.
Bu iş birliğinin ilk hedefi, onkolojik analizlerin kapasitesini artırmak ve ağını genişletmek. Amaç, hedefe yönelik kanser tedavilerinin belirlenmesinde kritik öneme sahip genetik mutasyonların hızlı ve doğru şekilde tespit edilmesi. Modern ekipman ve deneyimli uzman kadro sayesinde, sağlık sisteminde giderek artan onkolojik analiz ihtiyacına daha etkin yanıt verilmesi hedefleniyor.
İkinci hedef ise, bir eğitim ve araştırma kurumu olarak PMF’nin, bu anlaşma sayesinde öğrenci ve çalışanlara edindikleri bilgileri pratikte uygulama imkânlarını genişletmesi.
Bu anlaşmayla birlikte ülkedeki ulusal moleküler tanı hizmetleri ağı genişletilirken, sağlık sistemi açısından da önemli bir ilerleme kaydedilmiş oldu.
Halihazırda Sağlık Sigortası Fonu’nun NGS analizleri için anlaşma yaptığı kurumlar arasında şunlar yer alıyor:
- Makedonya Bilimler ve Sanatlar Akademisi (MANU) – nadir ve kalıtsal hastalıklar,
- Tıp Fakültesi Patoloji Enstitüsü – onkoloji,
- Tıp Fakültesi İmmünoloji Enstitüsü – immün yetmezlikler ve transplantasyon,
- Tıp Fakültesi Adli Tıp Enstitüsü – adli tıp,
- Eczacılık Fakültesi – hematoloji ve onkoloji,
- Halk Sağlığı Enstitüsü – viroloji.
NGS analizleri ayrıca özel laboratuvarlar ve Veterinerlik Fakültesi tarafından da gerçekleştiriliyor.
2025 yılı için öngörülen hizmet sayısının 2023’e kıyasla yaklaşık yüzde 22 arttığı, bütçenin ise yüzde 40’tan fazla yükseldiği belirtildi. Bu artış, daha kapsamlı ve karmaşık genetik araştırmaların yapılmasına olanak sağlıyor.
Anlaşma kapsamında kanser tanısının geliştirilmesi ve tedavi başarısının artırılması hedefleniyor.
Yetkililer, bu iş birliğinin daha geniş bir ortaklığın başlangıcı olduğunu belirterek, PMF ile tüp bebek (BPO) uygulamalarında implantasyon öncesi genetik tanı (PGD) hizmetinin de hayata geçirilmesinin değerlendirildiğini açıkladı. Bu yöntemle, embriyo rahme yerleştirilmeden önce genetik hastalık taşıyan embriyoların elenmesi ve sağlıklı gebelik şansının artırılması amaçlanıyor.
