“REKALAR” Yöresinde Geçmişten Günümüze Türkçe Dil Sorunu

Değerli Okurlarım…

Bu konu bizleri uzun yıllardan bu yana meşgul etmiştir. Gerek Makedonya’da ve gerekse Türkiye’de yaşayan bu yörenin insanları, Türkçe dili konuşmak yerine neden Makedonca konuşmaktadırlar ?..

Rekalar Bölgesinin yanı başında yer alan Kocacık Bölgesinde Türkçe konuşulmasına rağmen, Torbeşlerin yaşadıkları yerleşim birimlerinde neden Makedonca konuşulduğunu hiç merak ettiniz mi ?…

Günümüzde ;

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, TİKA kuruluşu ve  Üsküp Yunus Emre Türk Kültür Merkezi’nin çabalarıyla Mavrovo – Rostuşe Bld. sınırları içinde bulunan Skudrinje ve Rostuşe Köylerinde Türkçe Dili kursları açılmıştır.  Bu kadarı bile yöre insanları için sevindirici bir gelişmedir.

Öncelikle şu husus iyice bilinmelidir ki; Hiç kimseyi Türkçe’yi konuşamadığı için kınamak ve hakaret etmek bence doğru bir yaklaşım değildir. Günümüzde bile, Türk oldukları halde Türkçe konuşamayan insanlar ve Halk toplulukları mevcuttur.

Asıl onemli olan; 600 yıla yakın Türk- Islam şuuru içinde Gelenek – Görenek- Kültürel ve Sosyal yaşamları ile Türk Milleti ile birlikte yaşamış olan “Türkbaş (Torbeş)” leri dışlayarak kaybetmek yerine, neden Türkçe konuşamadıklarını doğru tespit ederek, Yöre insanları ile yakınlaşmak ve en azından o insanlara geçmişlerini hatırlatmamız gerekiyor.

Ben sizlere nacizane Türkçe Dil sorununu anlatmaya çalışayım…

Osmanlı Hakimiyetinde Manastır Vilayeti’nin Debre – i Balâ Sancağına bağlı olan “Reka – i Balâ (Yukarı Reka) ve Reka-i Zir (Aşağı Reka) isimli iki Nahiye, İstanbul’daki Padişah Fermanı ile birleştirilerek o zaman ki ismiyle Zarnovnisa, bu günkü ismiyle, “Zirovnica – Jirovnisa” Köyünde, Milâdi 13 Kasım 1887 tarihinde “Rekalar Kaza’sı oluşturulur ve Arnavutluk’taki “Mat Kaza’si” Kaymakamı Cemal Paşa Rekalar Kaza’sı Kaymakamlığına atanır.

İlk olarak 1887 yılında Zirovnica’da 4 yıllık “Iptida Mektebi” açılmış ve bu mektep, I.Meşrutiyetin ilanı olan 1908 yılına kadar hizmet vermiştir. Bu mektep 1908 yılında kapatılıp Kuran Kursu olarak hizmet vermiştir. Kapatılan “Iptida Mektebi” yerine 1947 yılına kadar eğitim ve öğrenim hizmeti veren “Rüştiye Mektebi” açılmıştır.

“Rüştiye Mektebi”, 6 yıllık eğitim vermiştir. 1912 yılına kadar Türkçe (Arap Alfabesi) dersleri vermiştir. Sırpların iddia ettikleri gibi eğer yöre insanlarının tamamı Makedonca konuşuyor olmuş olsalardı Jirovnisa’da Türkçe dilinde eğitim ve öğrenim veren “Rüştiye Mektebi” nin ne işi vardı.

Allah aşkına bir bana bu durumu izah etsin.

1912 den 1927 yılına kadar Türkçe ve bazı dersler de Sırpça olarak verilmistir. 1927 yılında “Bifça (Eski) Yugoslavya Sırp ve Sloven Krallığı” döneminde Zirovnica (Jirovnisa) Köyü Askeri güçler ile kuşatılınca Köylülere, Canları karşılığında “Ya Dinleri , Ya da Dilleri” tercihi dayatılınca; Dinleri Islam’ı , Türkçe konuşmaya tercih eden yöre insanları çaresizce antlaşma imzalamak zorunda bırakılmışlardır.

Antlaşmanın imzalanmasının ardından Okulda Türkçe Dili ile öğrenime son verilmiş ve öğretmenlerin çoğunluğu Rusya’dan getirilmişlerdir. (*Bkz.1)

Ardından da yörede yaşayanların soyadları  “iç” eklenerek , örnek olarak Şaban Atip (Şaban Atipoviç)olarak değiştirilerek  Sırp soyadlarına uygun hale getirilmiş ve Türk  (Turçin) olan milliyetleri, Güney Sırpları  (Juzni Sırbi) olarak değiştirilmiştir.

Bu insanların soyadları günümüze kadar tam 5 kez değişikliğe uğratılmıştır. Asimilasyonun boyutunu anlayabilmeniz açısından bu küçük örnekleri verdim.

Kısacası dostlar;

1912 yılından sonra Isimleri ve Etnik Kimlikleri tam 5 kez değiştirilen bu yöre insanlarının Asimile edilerek nasıl konuştukları dillerinden kopartılıp,Sırpça ve Makedonca öğrendiklerini ve bu dilleri zamanla Anadilleri olarak neden ve nasıl benimsediklerini bilmemiz gerekmektedir.

Tüm bu gercekler , yörede “Slavlaştırma” politikalarının ne kadar başarılı olduğunu gösteriyor. Yaşlılarımız bizlere şöyle derlerdi; “Bizler Osmanlı gittikten sonra çok acılar yaşadık. Dilimizi, Türkçemizi kaybettik ama Dinimizi kaybetmedik.” …

Makedonya Türklerinin değerli aydınları…

Buraları bilmeden, Buralarda yaşamadan, Bu yöredeki insanlara karşı olumsuz düşünceler içinde olmak yerine, biraz da yolunuz buralara düşsün. Gidin ve yöre insanları ile tanışın ve sohbet edin. Onları Türkleştirmeye zorlamadan onlara geçmişte 100 yıl önce kaybettikleri Milli ve Manevi değerleri hatırlatın inanınız ki kazanan sizler ve, Türklük olacaktır.

Ben inanıyorum ki, Vakit henüz çok geç değil…!!!

Selamlar , Saygılar…

 

(*Bkz.1) : Ilber Şiyak’ın “Makedonya Rekalar Kazasında Türk Izleri” adlı kitabının 39 -40 -41 shf.