Kuzey Makedonya’da tıbbi kenevirin yasa dışı üretiminin ortaya çıkarılmasına yönelik operasyonun ardından, yasal ve sıkı şekilde denetlenen üretimin de yasaklanmasına ilişkin ilk tepkiler geldi.
Hükümet koalisyon ortağı Pavle Trajanov liderliğindeki Demokratik Birlik, Meclis’ten hızlandırılmış prosedürle, sözde tıbbi amaçlarla yapılan marihuana (Kenevir) üretiminin tamamen yasaklanmasını öngören yasal değişiklikler talep etti.
Bu adımın atılması hâlinde, yıllık yaklaşık 30 milyon avroluk ihracat hacmine sahip, Almanya ve Birleşik Krallık gibi yüksek düzeyde düzenlenmiş ve güçlü pazarlara yönelik yasal üretim de ağır darbe alacak.
Tıbbi kenevir üretim izinlerinden sorumlu olan Sağlık Bakanlığı, bu faaliyetin son derece sıkı düzenlemelere tabi olduğunu ve sürekli denetlendiğini belirtti.
Sağlık Bakanı Azir Aliu, “Protokollerimize göre, bu alanda üretim yapan özel sektör temsilcileri her üç ayda bir düzenli olarak kurumumuza rapor vermek zorunda. Ayrıca Denetim Kurulu ile yıllık denetim planımız var, ihtiyaç hâlinde ani denetimler de gerçekleştiriyoruz” dedi.
Tıbbi kenevirin ekimi ve üretimi için izin sürecinde birden fazla kurum yetkili konumda bulunuyor. İlk aşamada ekim ve yetiştirme izni alınması gerekiyor. Ancak bunun tek başına yeterli olmadığı vurgulanıyor. Üreticilerin ya İyi Tarım Uygulamaları Sertifikası (GACP) alarak kenevir ekstraksiyon ve yağ üretiminde hammadde olarak kullanmaları ya da bir sonraki aşamada İyi Üretim Uygulamaları Sertifikası (GMP) ile ürünü yağ veya kurutulmuş çiçek hâline getirmeleri gerekiyor.
Yetkililer, tüm sürecin baştan sona izlenebilir olduğunu; hangi firmanın ne kadar ekim yaptığı, kaç bitkinin yetiştiği, ne kadar ürün elde edildiği ve ne kadarının imha edildiğinin kayıt altında tutulduğunu belirtiyor. Hatta her bir bitkinin imhası polis eşliğinde gerçekleştiriliyor. İhracat süreci de son derece sıkı denetleniyor; nihai kullanıcı bilgisi ve ayrıntılı ithalat–ihracat belgeleri olmadan tek bir gram ürünün bile ülke dışına çıkarılması mümkün değil.
Ayrıca her şirket yıl başında, üretmeyi planladığı miktarı bitki ve gram bazında hem yerel kurumlara hem de Viyana’daki Uyuşturucu Maddeler İzleme Ofisi’ne bildirmek zorunda.
Bakan Aliu, kendi yetki alanları dışında kalan ihlallerden diğer kurumların sorumlu olduğunu vurgulayarak, “Protokoller dışına çıkılması durumunda bu Sağlık Bakanlığı’nın değil, İçişleri Bakanlığı’nın yetki alanına girer” dedi.
Öte yandan, yalnızca tıbbi amaçlı (rekreasyonel olmayan) kenevir kullanımının küresel pazar büyüklüğü bugün yaklaşık 30 milyar dolar seviyesinde. Uzman tahminlerine göre bu rakam 2032 yılına kadar 140 milyar dolara ulaşabilir. En büyük pazarlar ABD, Almanya ve Birleşik Krallık olurken, milyonlarca hastaya sahip bu pazarlara ek olarak Ukrayna da gelişmekte olan yeni bir pazar olarak öne çıkıyor.
