Son dört yılda 17 bini aşkın trafik kazası ve 27 binden fazla yaralıyla Kuzey Makedonya’da trafik güvenliği giderek daha ciddi bir sorun hâline geliyor. Kuzey Makedonya Devlet İstatistik Kurumu verileri, ülkede trafik kaynaklı risklerin istikrarlı biçimde arttığını ortaya koyuyor.
Bu tablo eşliğinde, ülkede şimdiye kadarki en kapsamlı otomatik trafik denetim sistemi olan “Güvenli Şehir” (Bezbeden Grad) uygulamaya alındı. Test sürecinde günde on binlerce ihlal tespit eden sistem, gelişmiş teknolojinin artan trafik kazaları döngüsünü kırıp kıramayacağı sorusunu da beraberinde getiriyor.
Kaza, yaralı ve can kaybında yükseliş
Resmî verilere göre trafik kazası sayısı 2021’de 4.069 iken, 2022’de 3.952’ye geriledi. Ancak bu düşüş kalıcı olmadı. Kazalar 2023’te 4.274’e, 2024’te ise 4.526’ya yükseldi.
Kazalardaki artışa paralel olarak yaralı sayısı da yükseldi. 2022’de 6.420 olan yaralı sayısı, 2023’te 7.105’e, 2024’te ise 7.298’e çıktı. Bu rakam, yalnızca iki yılda yaklaşık 900 kişilik bir artış anlamına geliyor.
En dikkat çekici artış ise can kayıplarında yaşandı. 2021’de 116 olan trafik kaynaklı ölümler, 2022’de 124’e, 2023’te 127’ye yükseldi. 2024’te ise 142 kişi hayatını kaybederek son dört yılın en yüksek seviyesine ulaşıldı.
2024’te hayatını kaybedenlerin 85’inin sürücü, 33’ünün yolcu, 24’ünün ise yaya olduğu açıklandı. Yaya ölümlerinde sınırlı bir düşüş görülse de sürücüler arasındaki can kayıpları son dört yılın en yüksek seviyesinde.
Yaralanmalarda da benzer bir tablo dikkat çekiyor. 2021’de 6.659 olan hafif ve ağır yaralı sayısı, 2022’de 6.296’ya düşerken, 2023’te 6.978’e, 2024’te ise 7.156’ya yükseldi.
Sonuç olarak, son iki yıl; kaza, yaralı ve ölü sayılarında eş zamanlı ve net bir artışa işaret ediyor.
“Güvenli Şehir” 2026 ortasında ülke geneline yayılacak
Bu tablo karşısında devlet, otomatik trafik denetiminde en kapsamlı projeyi hayata geçirdi. “Güvenli Şehir” sistemi; sabit ve mobil kameralar, radarlar, veri tabanlarıyla entegrasyon ve otomatik ceza tutanağı oluşturma altyapısını içeriyor.
Hız ihlali, kırmızı ışık ihlali, tescilsiz araç kullanımı ve hatalı park gibi ihlaller dijital olarak kayıt altına alınacak. Bildirimler ve ödeme emirleri elektronik ortamda gönderilecek; erken ödeme durumunda indirim uygulanacak.
1 Aralık 2025’te başlayan test sürecinde sistem, ilk 24 saatte yaklaşık 110 bin ihlal tespit etti. Ertesi gün bu sayı 50.652’ye düşerek neredeyse yarı yarıya azaldı. İhlallerin 48.861’i hız, 1.366’sı kırmızı ışık, 425’i ise tescilsiz araç kullanımıyla ilgili oldu.
Cezaların 1 Ocak 2026’da başlaması planlanırken, İçişleri Bakanlığı teknik uyum çalışmaları nedeniyle tam uygulamayı 1 Şubat 2026’ya erteledi. İlk aşamada sistem; Üsküp, Tetovo ve Kumanovo ile 8 ve 10 numaralı ulaşım koridorlarında devreye alınacak.
İçişleri Bakanı Pançe Toşkovski, uyarıların yapıldığı ancak ceza kesilmediği test döneminde, Travmatoloji Kliniği’nde tedavi gören yaralı sayısının yaklaşık yüzde 20 azaldığını belirtti.
Sistem, diğer polis radarlarında olduğu gibi hız toleransı uygulayacak:
100 km/s’ye kadar +6 km/s
100 km/s üzeri +8 km/s
200 km/s üzeri +12 km/s
Bu tolerans yalnızca trafik ihlalleri için geçerli olacak, adli suçları kapsamayacak. Görev hâlinde olmayan resmî araçlar da sistem tarafından cezalandırılacak.
Bakan Toşkovski, 2008–2025 dönemini kapsayan proje ve bakım maliyetinin yaklaşık 85 milyon avro olduğunu, bu tutarın trafik kazalarının devlete yıllık maliyetinin yaklaşık beşte birine denk geldiğini ifade etti. Sistemin 2026 ortasına kadar ülke genelinde uygulanması hedefleniyor.
Kısa vadede etki, uzun vadede bütüncül politika şart
Uzmanlara göre “Güvenli Şehir” kısa vadede yaralı ve can kaybı sayılarında düşüş sağlayabilir, orta vadede ise AB ve BM’nin 2030 hedefi olan trafik ölümlerinin yarıya indirilmesine katkı sunabilir.
Ancak başarının yalnızca kesilen ceza sayısıyla değil; sürüş alışkanlıklarındaki gerçek değişimle ölçüleceği vurgulanıyor. Kırmızı ışık ihlallerinin azalması, şehir içi hızların düşmesi, yayalar ve bisikletlilerde disiplin artışı ile araç bakımının iyileştirilmesi kritik unsurlar arasında yer alıyor.
Uzmanlar, teknolojinin tek başına yeterli olmayacağına dikkat çekerek; altyapı yatırımları, eğitim, kamu kampanyaları ve acil sağlık hizmetlerini kapsayan entegre bir stratejiye ihtiyaç olduğunu belirtiyor.
2024 verilerinin “rahatlamaya yer bırakmadığı” ifade edilirken, “Güvenli Şehir” projesinin, doğru politikalarla desteklenmesi hâlinde 2026’nın trafik güvenliğinde bir dönüm noktası olabileceği değerlendiriliyor.
