Hırvatistan’da su hizmetleri sektörüne ilişkin 2024 raporu, kamu su şebekesine verilen suyun yarıdan fazlasının faturalandırılamadan kaybolduğunu ortaya koydu.
Rapora göre, kamu su temin sistemine 528 milyon metreküpün üzerinde su verilirken, bunun yalnızca yaklaşık 256 milyon metreküpü kullanıcılara faturalandırıldı. Aradaki 272 milyon metreküp (yüzde 52) ise “gelir getirilmeyen su” olarak kayıtlara geçti.
Bu kayıplar; şebekedeki kaçaklar ve boru patlakları, teknik kayıplar, kaçak kullanım ve ölçüm hatalarından kaynaklanıyor.
Rapor, Hırvatistan Parlamentosu gündemine alınmış olsa da milletvekillerinin ne zaman değerlendirme yapacağı henüz bilinmiyor.
Vatandaş daha pahalı su ödüyor
Su Hizmetleri Konseyi verilerine göre, 2024 yılında hanehalkı için ortalama su fiyatı metreküp başına 2,49 euroya yükselirken, aylık ortalama fatura 29,38 euroya ulaştı.
Ülke genelinde fiyat farkları ise oldukça dikkat çekici. Bazı bölgelerde suyun metreküp fiyatı 5 euroya kadar çıkarken, bazı yerlerde 0,85 euro seviyesinde kalıyor.
Sektör kârda, kamu zarar ediyor
2024 yılında Hırvatistan’da 141 su hizmeti sağlayıcısı faaliyet gösterdi. Bunların 140’ı kamuya ait olurken yalnızca biri özel sektöre ait olarak kaydedildi.
Genel sektör gelirleri bir önceki yıla göre 53 milyon euro artarak yıl sonunda yaklaşık 45 milyon euro net kâr elde etti. Buna karşın kamuya ait işletmeler vergi öncesinde yaklaşık 3,5 milyon euro zarar açıkladı.
Sorun büyüyor
Veriler, son yıllarda su kayıplarının azalmadığını aksine arttığını gösteriyor. 2021’de yüzde 49 olan kayıp oranı, 2023’te yüzde 51’e, 2024’te ise yüzde 52’ye yükseldi.
Avrupa Çevre Ajansı verilerine göre Avrupa Birliği genelinde ortalama su kaybı yaklaşık üçte bir seviyesinde. Ancak Hırvatistan, Bulgaristan ve İtalya gibi ülkelerde bu oran yüzde 40’ın üzerine çıkıyor. Buna karşılık Avusturya, Danimarka ve Hollanda gibi ülkelerde kayıplar yüzde 15’in altında.
Çözüm planı: 1,7 milyar euro yatırım
2024 yılında kabul edilen Ulusal Su Kayıplarını Azaltma Eylem Planı, 15 yıl içinde kayıpların yaklaşık yarıya indirilmesini hedefliyor. Buna göre yıllık kayıp miktarının 235 milyon metreküpten 113 milyon metreküpe düşürülmesi planlanıyor.
Bu hedefe ulaşmak için yaklaşık 1,7 milyar euroluk yatırım öngörülüyor. Ancak planda, ülkede hâlâ bütüncül bir su kaybı yönetim sisteminin kurulmadığına dikkat çekiliyor.
Ayrıca birçok şehirde şebekelerin eski olduğu, düzenli bakım yapılmadığı ve su altyapısının her yıl yüzde 2’den daha azının yenilendiği vurgulanıyor.
