Platak, Bjelolasica ve Sljeme gibi, vatandaşların karın keyfini çıkardığı kış sporları merkezleri, belirsiz bir gelecek ile karşı karşıya.
Hırvatistan Meteoroloji ve Hidroloji Servisi’nin (DHMZ) uzun yıllara dayanan kar ölçümlerinin analizleri, net bir trendi gösteriyor: Kar miktarı azalıyor ve kayak sezonları daha kısa ve öngörülemez hale geliyor.
1961–2025 döneminde Puntijarka (Medvednica), Parg (Gorski kotar) ve Zavižan (Velebit) meteoroloji istasyonlarından elde edilen veriler, kar örtüsünün 1 cm veya daha fazla olduğu gün sayısında azalma olduğunu gösteriyor. En belirgin azalma Puntijarka’da görülüyor; her on yılda ortalama 10 gün daha az kar yağıyor.
Parg ve Zavižan’da düşüş biraz daha hafif; sırasıyla her on yılda 8 ve 7 gün azalma gözlemleniyor. Puntijarka’da 5 cm’den fazla kar olan gün sayısı on yılda 12 gün azalırken, Zavižan’da 8 gün azalma kaydediliyor.
1991–2020 ortalamasıyla kıyaslandığında, son iki on yıl genellikle olumsuz sapmalar gösteriyor ve gerçek kış günleri giderek nadir hale geliyor.
Daha kısa sezonlar yalnızca karın az olmasından kaynaklanmıyor; kar daha erken eriyor. Puntijarka ve Parg’da kar, her on yılda ortalama üç gün, Zavižan’da ise dört gün daha erken kayboluyor.
İklim projeksiyonları umut verici değil. Tüm senaryolar, hava sıcaklıklarının artacağını ve kar oluşumu ile kar örtüsünün korunması için olumsuz koşulların devam edeceğini gösteriyor. Hırvatistan İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi’ne göre 2040 yılına kadar, 2070’e bakışla, özellikle dağlık bölgelerde – Gorski kotar, Dinara ve Velebit’in yüksek kesimleri – kış kar miktarının daha da azalması bekleniyor.
Bu, karın tamamen kaybolacağı anlamına gelmiyor; ancak kayak ve kızak aktiviteleri artık kısa “pencere”lere, yüksek rakımlara ve yapay kar yapımına bağımlı olacak. Hırvat kayak merkezleri, daha kısa sezonlara uyum sağlamak, yüksek bölgelerde daha fazla faaliyet yürütmek ve altyapı yatırımlarının kârlılığını yeniden değerlendirmek zorunda kalacak.
Benzer eğilimler Avrupa’nın geri kalanında da görülüyor. Copernicus programı, Alpler’in Avrupa’daki en riskli kayak alanlarından biri olduğunu ve kış boyunca ortalama kar miktarında belirgin düşüş yaşandığını ortaya koyuyor. Norveç kıyıları için de azalma beklenirken, İskandinavya iç bölgeleri için projeksiyonlar daha belirsiz.
Yeni çalışmalar, Alpler için özellikle endişe verici. Kuzey Alpler’de, yaklaşık 1800 metre yükseklikte, küresel sıcaklık artışı 2,7 °C olduğunda kayak için yeterli kar olan dönem bir ay kısalabilir; 4 °C artışta ise iki ay kısalabilir. Yapay kar olmadan, neredeyse tüm kayak merkezleri yüksek risk kategorisine girecek, uyarısı yapılıyor.
