Hırvatistan, 5G ve fiber internet altyapısında Avrupa Birliği ülkeleri arasında iyi bir konumda bulunurken, şirketlerin dijital çözümler ve yapay zekâ (AI) kullanımında yavaş ilerlemesi verimlilik artışının önündeki önemli engellerden biri olarak gösteriliyor.
Hırvatistan İşverenler Birliği (HUP), AB’nin 2026 Dijital Ekonomi ve Toplum Endeksi (DESI) verilerine dayanarak yaptığı değerlendirmede, ülkenin dijital kamu hizmetleri ve altyapıda AB ortalamasına yakın veya üzerinde sonuçlar elde ettiğini, ancak işletmelerin dijital dönüşümünde geride kaldığını açıkladı.
HUP’a göre Hırvatistan; elektronik sağlık kayıtlarına erişim, açık veri kullanımı, 5G ağı ve fiber altyapı alanlarında iyi performans gösteriyor. Ancak kırsal bölgelerde fiber internet erişimi AB ortalamasının altında kalıyor. Hırvatistan’da kırsal fiber kapsama oranı yüzde 54 iken, AB ortalaması yüzde 62,6 seviyesinde bulunuyor.
Şirketlerin dijitalleşmesinde AB’nin gerisinde
HUP, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerde dijital teknolojilerin kullanımının yetersiz olduğuna dikkat çekti.
Verilere göre gelişmiş dijital sistemleri kullanan şirketlerin oranı Hırvatistan’da yaklaşık yüzde 22 seviyesinde bulunurken, AB ortalaması yüzde 46,4 olarak kaydedildi.
Bulut teknolojilerinin kullanımında da Hırvatistan yüzde 43,3 ile AB ortalaması olan yüzde 46,7’nin gerisinde kalırken, yapay zekâ kullanımında fark daha belirgin oldu. Hırvat şirketlerinin yalnızca yüzde 15,2’si yapay zekâ çözümlerinden yararlanırken, AB ortalaması yüzde 20 olarak açıklandı.
HUP, yapay zekâ kullanımının verimlilikte yaklaşık yüzde 4 artış sağlayabildiğini belirterek, “Yapay zekânın en büyük maliyeti onu çok yavaş benimsemektir” değerlendirmesinde bulundu.
“Yapay zekâ insan olmadan verimlilik sağlamaz”
HUP, dijital platformların ve yapay zekâ teknolojilerinin daha hızlı yaygınlaştırılması gerektiğini vurgulayarak, bunun için yatırım, nitelikli iş gücü ve uygun düzenleyici çerçevenin önemine dikkat çekti.
Kuruma göre yapay zekâ, iş gücünü tamamen ortadan kaldıran bir teknoloji değil. Aksine, bazı şirketlerde istihdam artışı ve üretkenlik yükselişi sağlayabiliyor.
Uluslararası Para Fonu (IMF) ve diğer araştırmalara atıfta bulunan HUP, yapay zekâ kullanan büyük yatırımcı şirketlerde iki yıl içinde çalışan sayısında yaklaşık yüzde 10,2 artış görüldüğünü aktardı.
Avrupa’da yapay zekânın orta vadede yıllık verimlilik artışına yaklaşık 1,1 puan katkı sağlayabileceği belirtilirken, Hırvatistan’ın bu fırsattan yararlanabilmesi için teknolojinin iş süreçlerine daha hızlı entegre edilmesi gerektiği ifade edildi.
Düzenlemeler yapay zekâdan elde edilecek faydayı azaltabilir
HUP ayrıca aşırı düzenlemelerin yapay zekânın ekonomik etkisini sınırlayabileceği uyarısında bulundu.
IMF analizlerine göre meslek düzenlemeleri ve Avrupa Birliği Yapay Zekâ Yasası’nın beklenen verimlilik kazanımlarını yaklaşık yüzde 15, veri gizliliği kurallarının ise yaklaşık yüzde 10 azaltabileceği belirtildi.
HUP, düzenlemelerin toplam etkisinin yüzde 30’u aşabileceğini ve Hırvatistan’da düzenlemeye tabi mesleklerin oranının yüzde 24,5 ile AB’nin en yüksek seviyelerinden biri olduğunu vurguladı.
Kuruma göre Hırvatistan’ın dijital dönüşümdeki temel sınavı, güçlü altyapıyı ekonomik verimlilik sağlayacak şekilde kullanabilmek olacak.
