Amerikan dış politika dergisi Foreign Policy, Sırbistan’da 25 Ekim’de gerçekleştirilen parlamento seçimlerinde Öğrenci Listesi’nin elde ettiği başarıyı değerlendirdiği analizinde, öğrenci hareketinin Nobel Barış Ödülü’nü hak ettiğini savundu.
Dergide yayımlanan analizde, Sırbistanlı öğrencilerin şiddet içermeyen protestoları demokratik siyasi katılıma dönüştürerek önemli bir örnek oluşturduğu belirtildi.
Yazara göre Öğrenci Listesi’nin seçim başarısı, gençlerin barışçıl yöntemlerle siyasi değişim sağlayabileceğini gösterdi. Ancak bu modelin uzun vadeli başarısının kurulacak yeni hükümetin performansına bağlı olacağı vurgulandı.
Başarının temelinde şiddetten uzak durmak var
Foreign Policy analizinde, öğrenci hareketinin başarısının ilk nedeninin şiddetsiz eylem anlayışı olduğu ifade edildi.
Belgrad’da barışçıl gösteriler düzenleyen öğrencilere yönelik saldırıların ardından güçlenen hareketin, artan baskı ve provokasyonlara rağmen şiddetten uzak durarak ülke genelinde destek kazandığı belirtildi.
Yazıda, Slobodan Miloşeviç’in iktidardan uzaklaştırıldığı dönemdeki protestolardan farklı olarak öğrencilerin devlet binalarını işgal etmediği, eylemlerini üniversitelerde sürdürdüğü hatırlatıldı.
Öğrenciler şehir şehir dolaşarak destek topladı
Analizde, öğrenci hareketinin yalnızca üniversitelerdeki sorunlara odaklanmadığı, toplumun genel taleplerini gündeme taşıdığı vurgulandı.
Öğrencilerin uzun mesafeleri yürüyerek ve bisikletle katettiği, şehirleri ve köyleri ziyaret ettiği ve vatandaş toplantıları düzenlediği belirtildi.
Foreign Policy’ye göre bu çalışmalar, vatandaşların demokratik süreçlere katılım konusunda yeniden güven kazanmasına katkıda bulundu.
Seçimlere katılma kararı dönüm noktası oldu
Analizde, öğrenci hareketinin başarısındaki üçüncü önemli unsurun seçim sürecine katılmayı reddetmemesi olduğu ifade edildi.
Yazar, yaklaşık on yıl önce Bosna-Hersek’te düzenlenen yolsuzluk karşıtı protestoları örnek göstererek, bu hareketin seçim siyasetine yönelmemesini stratejik bir hata olarak değerlendirdi.
Sırbistanlı öğrencilerin ise protestolarla başlayan toplumsal desteği seçim sürecine taşıdığı belirtildi.
Novi Sad faciasının ardından başlayan hareket
Foreign Policy, öğrenci hareketinin başlangıçta Novi Sad’daki tren istasyonu faciasının mağdurlarına karşı devlet kurumlarının sorumluluklarını yerine getirmesini talep ettiğini hatırlattı.
Ancak yetkililerin mart ayında Belgrad’da düzenlenen büyük protestonun taleplerine yanıt vermemesi üzerine öğrencilerin erken seçim çağrısında bulunmaya karar verdiği ifade edildi.
Öğrencilerin milletvekili adaylarını üniversitelerdeki saygın uzmanlar arasından seçtiği, adayların geçmişlerinin ayrıntılı şekilde incelendiği ve daha önce herhangi bir siyasi partiye bağlı olmama şartının uygulandığı belirtildi.
Muhalefet partileri seçim barajını aşamadı
Foreign Policy, açıklanan sonuçlara göre Dragan Cilas’ın Özgürlük ve Adalet Partisi de dâhil olmak üzere seçime katılan bazı muhalefet partilerinin seçim barajını aşamadığını aktardı.
Ivica Daçiç liderliğindeki Sırbistan Sosyalist Partisinin de barajın altında kaldığı belirtildi.
Analizde, ABD ve Avrupa Birliği’ne Sırbistan ile komşu ülkeler arasındaki güvenin yeniden tesis edilmesine katkı sağlama ve aralık ayında yapılması planlanan cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesindeki siyasi geçiş sürecini destekleme çağrısı yapıldı.
Öğrenciler daha önce Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterilmişti
Sırbistan’daki öğrenci hareketi, Ocak 2025’te Nobel Barış Ödülü’ne resmen aday gösterilmişti.
Adaylık başvurusu, oyun yazarı Sinişa Kovaçeviç ile avukat Dijana Stoykoviç tarafından yapılmıştı.
Foreign Policy’nin son analizinde ise öğrencilerin şiddetsiz mücadele ve demokratik katılım yöntemleri nedeniyle bu ödülü hak ettiği görüşü dile getirildi.
