Bulgaristan’da 19 Nisan’da yapılacak erken genel seçimler öncesinde Balkanlarda Adalet, Haklar, Kültür ve Dayanışma Derneği (BAHAD), yurt dışı sandık sayısına getirilen sınırlamanın “anayasal hak ihlali” olacağı uyarısında bulundu.
Bulgaristan’da Şubat 2026’da kabul edilen düzenlemeyle Avrupa Birliği (AB) dışındaki ülkelerde diplomatik ve konsolosluk temsilcilikleri dışında açılabilecek sandık sayısının 20 ile sınırlandırılması, özellikle Türkiye’de yaşayan Bulgaristan vatandaşlarının seçime katılımında sorunlara neden olabileceği endişesini doğurdu.
Son dönemdeki Bulgaristan seçimlerinde Türkiye’de Nisan 2023’te 162, Haziran 2024’te 166 ve Ekim 2024’te 168 sandık kurulurken, bu yıl sandık sayısının diplomatik temsilcilikler dahil toplamda 27’ye düşmesi dikkati çekti.
BAHAD Başkanı Safiye Yurdakul, AA muhabirine yaptığı açıklamada, söz konusu düzenlemenin demokratik temsil ilkesine aykırı olduğunu ve getirilen sınırlamayı “anayasal hak ihlali” olarak nitelendirdiğini söyledi.
Seçim hakkının etkin kullanımını kısıtlayan yasal düzenlemenin 22 Ocak – 25 Şubat 2026 tarihleri arasında yalnızca 25 iş gününde parlamentodan geçirildiğini belirten Yurdakul, “Bulgaristan’da bugün bir ‘demokrasi krizi’ yaşanmaktadır.” ifadelerini kullandı.
Yurdakul, Cumhurbaşkanı İliyana Yotova’nın yasanın anayasal hakları ihlal ettiğini belirterek veto yetkisini kullandığını ancak parlamentonun bu uyarı ve sivil toplumun tepkilerini dikkate almayarak, veto edilen yasayı aynı şekilde sandık sayısı kısıtlamasıyla yeniden kabul ettiğini hatırlatarak “Bu tutum, Bulgaristan demokrasisinin ve kurumlarının içinde bulunduğu krizin en somut kanıtıdır.” diye konuştu.
Ombudsmana başvuru
BAHAD olarak Türkiye’deki 40’a yakın sivil toplum kuruluşuyla birlikte Bulgaristan Ombudsmanına resmi başvuruda bulunduklarını aktaran Yurdakul, “Bu başvurumuzun temel nedeni, seçim sandıklarının azaltılmasının anayasal haklarımızı açıkça ihlal etmesidir.” dedi.
Yurdakul, parlamentonun yasa yapıcı olarak sadece vatandaşları mağdur etmekle kalmadığını, aynı zamanda Ombudsman ve Cumhurbaşkanlığı gibi kurumları da zor durumda bıraktığını belirterek, sivil toplum kuruluşları olarak Ombudsman’dan, yasayı iptal için Anayasa Mahkemesine taşıma yetkisini kullanmasını talep ettiklerini belirtti.
Hukukun üstünlüğünün yalnızca yasaların kağıt üzerinde var olmasıyla sınırlı olmadığını, bu yasaların vatandaşların temel haklarını koruması gerektiğini vurgulayan Yurdakul, “Meclis, halkına hizmet etmek yerine haklarını gasbeden bir mekanizmaya dönüşmüştür. Seçme hakkı, bir vatandaşın devletine olan bağının en kutsal tezahürüdür. Sandık sayılarını lojistik bir baraja dönüştürerek bu bağı koparmaya çalışmak, sadece Türk azınlığa değil, Bulgaristan demokrasisinin kendisine yapılmış bir darbedir.” değerlendirmesinde bulundu.
Sandık sayısının azaltılması ve seçmen üzerindeki etkileri
Bulgaristan’ın Ankara Büyükelçiliği için yalnızca 3 sandık öngörüldüğünü bildiren Yurdakul, bir sandığın günlük oy kullandırma kapasitesinin ortalama 800-900 kişi civarında olduğunu, buna karşın binlerce seçmenin 13 saat içinde oy kullanmasının matematiksel olarak mümkün görünmediğini ifade etti.
Yurdakul, Bursa ve İstanbul’daki bazı kalabalık ilçelerde sandık sayısının 1 ile sınırlandırılmasını, seçmeni sandıktan bıktırma ve vazgeçirme stratejisi olarak gördüğünü ifade ederek, şöyle devam etti:
“Bir sandıkta bir seçmenin oy kullanma işlemi ortalama 2 dakika sürer. Kesintisiz 13 saatlik bir seçim gününde, bir sandıkta fiziksel olarak en fazla 390-400 kişi oy kullanabilir. Bu da vatandaşa ‘sandık başına git ama oyunu kullanamadan geri dön’ demektir. Ayrıca Konya, Bodrum, Mersin ve Antalya gibi bazı kentlerde başvuru olmasına rağmen sandık kurulmayacak. Seçmenlerin oy kullanabilmek için uzun mesafeler kat etmek zorunda kalması, özellikle yaşlı, engelli ve çalışanlar açısından katılımı zorlaştırabilecektir. Çorlu’da 1600’ün üzerinde elektronik başvuruya karşılık tek sandık öngörülüyor. Mevcut kapasiteyle tüm seçmenlerin oy kullanması mümkün görünmüyor. Elektronik başvuru sayıları seçmenlerin yalnızca bir kısmını yansıtıyor. Seçim günü sandık başında başvuru yapacak seçmenlerle birlikte yoğunluk daha da artabilecektir.”
Anayasal bir hakkın gasbedilmesi
Seçme ve seçilme hakkının Bulgaristan anayasası ile güvence altına alınmış temel bir hak olduğunu vurgulayan Yurdakul, “Sandık sayısını 170’lerden 27’ye düşürmek, sadece bir ‘teknik düzenleme’ değil, doğrudan anayasal bir hakkın gasbedilmesidir.” dedi.
Sandık kısıtlamasının yalnızca belirli bir kesimi değil, demokratik haklarını kullanmak isteyen tüm Bulgaristan vatandaşlarını etkilediğine işaret eden Yurdakul, sözlerini şöyle sürdürdü:
“İnsanları kilometrelerce yol gitmeye, saatlerce kuyrukta beklemeye ve sonunda ‘vaktimiz bitti’ denilerek sandıktan geri çevrilmeye mahkum etmek, o vatandaşın iradesini yok saymaktır. Bu durum, demokrasinin özüne ve eşitlik ilkesine aykırıdır. Mesele hangi partinin kaç oy aldığıyla sınırlı değildir. Bu bir siyaset hesabı değil, bir anayasal hak ve haysiyet mücadelesidir. Biz doğduğumuz, bağımızın olduğu ülkede haklarımızın ihlal edilmesine izin vermeyeceğiz. Geçmişte 1984 ve 1989 yıllarında yaşanan zorunlu isim değişiklikleri ve sürgünlerin izleri, bugün modern yöntemlerle seçme hakkına yönelik saldırılarda tekrar ortaya çıktı. Biz, doğduğumuz topraklardaki haklarımızın bu şekilde ihlal edilmesine, bize ‘ikinci sınıf vatandaş’ muamelesi yapılmasına artık izin vermeyeceğiz. Ulusal düzeyde ve uluslararası alanda haklarımızı korumaya yönelik çalışmalarımızı sürdürmekte kararlıyız. Sandığa gitmek sadece bir oy vermek değil, ‘Biz buradayız ve haklarımıza sahip çıkıyoruz’ demektir. Bizi uzun kuyruklarla, uzak yollarla yıldırmak isteyenlere en güzel cevabı birlik içinde, omuz omuza sandığa giderek vereceğiz.”
Bulgaristan’da 5 Şubat’ta kabul edilen Seçim Kanunu değişiklikleriyle, 19 Nisan’da yapılacak erken genel seçimlerde, Avrupa Birliği (AB) dışındaki ülkelerde diplomatik ve konsolosluk temsilcilikleri dışında kurulabilecek seçim sandığı sayısı 20 ile sınırlandırılmıştı.
Cumhurbaşkanı İliyana Yotova, 11 Şubat’ta söz konusu değişikliklerin bazı maddelerini yeniden görüşülmek üzere parlamentoya iade ederek, düzenlemenin seçmenlerin oy kullanmasını zorlaştırabileceğini ve seçimlere katılımı olumsuz etkileyebileceğini belirtmişti.
Ancak Bulgaristan Ulusal Meclisi, 24 Şubat’ta Yotova’nın vetosunu reddederek, yurt dışındaki sandıkların sınırlandırılmasını öngören yasayı aynı şekilde yeniden kabul etmişti.
AA
