Bosna-Hersek’in Sırp entitesi Republika Srpska (RS) yetkilileri, Bosna-Hersek Anayasa Mahkemesi tarafından anayasaya aykırı ilan edilmesine rağmen, 9 Ocak’ı Sırp Cumhuriyeti Günü olarak Banja Luka’nın merkez meydanında düzenlenen bir geçit töreniyle kutladı.
Geçit törenine 2 bin 600’den fazla kişi katılırken, katılımcılar arasında RS İçişleri Bakanlığı mensupları ve sivil sektör temsilcileri yer aldı.
Törende ayrıca, “dünyanın en güçlü motosiklet kulüplerinden biri” olarak tanıtılan ve üyeleri arasında “Sırp Cumhuriyeti Ordusu’ndan savaşçılar” bulunduğu belirtilen “Gece Kurtları” (Noćni Vukovi) motosiklet kulübü temsilcileri de yer aldı. Kulübün, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in üye olduğu iddiasıyla özel bir öneme sahip olduğu vurgulandı.
Geçit töreninde “Despot” zırhlı araçları, “Vihor” hafif taktik araçları sergilenirken, RS Havacılık İdaresi’ne ait üç ANSAT helikopteri tören alanı üzerinde uçuş yaptı.
Törene katılan yetkililer arasında RS Geçici Cumhurbaşkanı Ana Trişiç Babiç, Bosna-Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi üyesi Jeljka Cvijanoviç, RS Başbakanı Savo Miniç, RS Ulusal Meclisi Başkan Yardımcısı Nenad Stevandiç, SNSD lideri Milorad Dodik, Sırbistan hükümetinden bakan Nikola Selakoviç ve diğer isimler yer aldı.
Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç, Sırp Cumhuriyeti Günü dolayısıyla bir tebrik mesajı göndererek, “RS barış için kurulmuştur ve bölgesel istikrarın temel direklerinden biridir” dedi. Vuçiç, Sırbistan’ın her zaman Republika Srpska ve halkının yanında olacağını vurguladı.
OHR’dan uyarı
Kutlamalar öncesinde Bosna-Hersek Yüksek Temsilcilik Ofisi (OHR), 9 Ocak’ın Sırp Cumhuriyeti Günü olarak kutlanmasının Bosna-Hersek Anayasa Mahkemesi’nin nihai ve bağlayıcı kararlarının ihlali anlamına geldiği uyarısında bulundu ve bunun cezai sorumluluk doğurabileceğini açıkladı.
OHR, Anayasa Mahkemesi’nin, 9 Ocak’ın çok etnili bir toplumda ortak ve kolektif hafızayı temsil etmediği ve ayrımcı bir uygulama olduğu yönündeki tutumunu hatırlattı. Ayrıca mahkeme kararlarının uygulanmamasının Bosna-Hersek Ceza Kanunu’na göre suç teşkil edebileceğini vurguladı.
Yetkililer ise 9 Ocak’ı, Republika Srpska’nın kuruluş tarihi ve vaftiz günü olarak kabul ediyor.
Bosna-Hersek’e karşı savaş ve saldırıların arifesinde, 9 Ocak 1992’de Saraybosna’da, Bosna-Hersek Sırp Halk Meclisi, Bosna-Hersek içinde bağımsız bir Sırp entitesinin ilan edildiğine dair bir deklarasyon kabul etmişti. Bu karara Boşnak ve Hırvat temsilciler katılmamıştı.
Bosna-Hersek Anayasa Mahkemesi bu deklarasyonu 1992’de iptal etti. Ayrıca mahkeme, 2015 ve 2019 yıllarında aldığı kararlarla, 9 Ocak’ın Sırp Cumhuriyeti Günü olarak kutlanmasını anayasaya aykırı ilan etti. Mahkeme, RS’nin Cumhuriyet Günü’nü kutlama hakkını reddetmediğini, ancak bu tarihin 9 Ocak olamayacağını ve tüm vatandaşlar için kabul edilebilir olmadığını vurguladı.
