Sermaye harcamaları ya da diğer adıyla kamu yatırımları; yollar, okullar, hastaneler, su şebekeleri, öğrenci yurtları, spor tesisleri, sağlık ekipmanları, donanım ve yazılım gibi kalıcı kamu varlıklarına yapılan bütçe harcamalarını kapsıyor. Bu yatırımlar, hem vatandaşlara sunulan hizmetlerin kalitesini artırıyor hem de ekonomik büyümeye doğrudan katkı sağlıyor.
Ancak uzmanlara göre, sermaye yatırımlarında yalnızca bütçede ayrılan kaynaklar değil, bu kaynakların ne ölçüde hayata geçirildiği de büyük önem taşıyor. Balkan ülkelerinde son yıllarda bu alanda belirgin bir sorun dikkat çekiyor: yüksek bütçe hedefleri, düşük gerçekleşme oranları.
Kuzey Makedonya: Yüksek hedef, düşük gerçekleşme
Kuzey Makedonya’da hükümet, 2026 yılı bütçesinde yaklaşık 6 milyar avroluk toplam harcama öngördü. Bunun 660 milyon avrosu (yaklaşık %10’u) sermaye yatırımlarına ayrıldı. Ancak resmi verilere göre 2025 yılında sermaye yatırımlarının gerçekleşme oranı yalnızca %45 seviyesinde kaldı.
Ekonomi Programı Reformları’na göre 2025–2027 döneminde öncelikli projeler arasında; Demiryolu Koridoru 8, Bulgaristan sınırına uzanan demiryolu hatları, doğal gazlaştırma projeleri, Yunanistan, Kosova ve Sırbistan’la enerji bağlantıları, yenilenebilir enerji santralleri ve Üsküp atık su arıtma tesisi bulunuyor.
Uzmanlar, düşük gerçekleşme oranlarının nedenleri arasında yetersiz planlama, idari engeller ve sistemsel aksaklıkları gösteriyor.
Sırbistan: Sermaye yatırımlarında bölge lideri
Sırbistan’ın 2026 yılı bütçesi yaklaşık 20,6 milyar avro olarak açıklandı. Bunun %30,5’i, yani 20,5 milyar avro, sermaye yatırımlarına ayrıldı. Bu oran, ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının %6,7’sine denk geliyor.
Maliye Bakanı Siniša Mali, 2025’ten bu yana 57 kilometre yeni otoyolun hizmete açıldığını, 2013’ten bu yana ise toplam 600 kilometreden fazla yol inşa edildiğini açıkladı. Önümüzdeki dönemde Belgrad–Niş ve Kuzey Makedonya sınırına uzanan demiryolu projeleri öncelik taşıyor.
Arnavutluk: Ağırlık karayollarında
Arnavutluk, 2026 bütçesinden sermaye yatırımlarına 1,8 milyar avro ayırdı; bu rakam toplam bütçenin yaklaşık %21’ine denk geliyor. En büyük pay karayolu projelerine ayrıldı.
Öne çıkan projeler arasında Elbasan–Lekaj, Elbasan–Kafe Tane, Kaşar–Vora ve Tiran–Dıraç otoyolu bulunuyor.
Kosova: Rekor bütçe, 1 milyar avro yatırım
Kosova hükümeti, 2026 yılı için 4 milyar avroluk rekor bütçe açıkladı. Başbakan Albin Kurti, bunun yaklaşık 1 milyar avrosunun sermaye yatırımlarına ayrıldığını duyurdu.
Karadağ: AB süreciyle uyumlu yatırımlar
Karadağ Parlamentosu, 2026 bütçesini 3,78 milyar avro olarak kabul etti. Sermaye yatırımları için 305 milyon avro ayrıldı. Bu rakam, önceki yıla kıyasla 25 milyon avro artış anlamına geliyor.
Hükümet, yatırımların AB üyelik süreci, hukukun üstünlüğü, iş ortamının iyileştirilmesi ve kayıt dışı ekonomiyle mücadeleyle uyumlu olduğunu vurguluyor.
Bosna-Hersek: Parçalı yapı, düşük pay
Bosna-Hersek’te devlet düzeyinde 2026 bütçesi henüz kabul edilmedi. Ancak entiteler bazında sermaye yatırımlarının toplamda yaklaşık 322 milyon avro olacağı tahmin ediliyor.
Federasyon BİH bütçesinde sermaye yatırımlarının payı %5,3, Sırp Cumhuriyeti’nde ise yalnızca %2 seviyesinde kaldı.
Genel tablo: Bölgesel farklar derin
Balkan ülkeleri sermaye yatırımlarını ekonomik büyümenin itici gücü olarak görse de, uygulama kapasitesi ülkeden ülkeye büyük farklılık gösteriyor. Uzmanlar, sürdürülebilir büyüme için bütçelerdeki iddialı hedeflerin somut projelerle ve zamanında hayata geçirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
