Kuzey Makedonya Devlet Denetleme Kurumu, ülkenin afetlerle mücadele sisteminde ciddi eksiklikler bulunduğunu tespit etti. Denetimde stratejik planlama, kurumlar arası koordinasyon, kaynak yönetimi, personel ve ekipman kapasitesi ile modernizasyona yönelik yatırımlarda yetersizlikler belirlendi.
Raporda öne çıkan risklerin başında orman yangınları geliyor. Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi verilerine göre 2024 yılında Kuzey Makedonya’da 97 bin 660 hektar alan yandı. Bu rakamın son 10 yılın en yüksek seviyesi olduğu ve önceki altı yılda yanan toplam alandan daha fazla olduğu belirtildi.
“Ulusal Ormanlar” Kamu İşletmesinin verilerine göre ise 2023-2025 döneminde 82 bin 714 hektarlık alan ile 914 bin 657 metreküp odun yangınlardan etkilendi. Bu dönemde meydana gelen zararın yaklaşık 133,7 milyon avroya ulaştığı, yalnızca 2024 yılındaki zararın ise 83,1 milyon avro olduğu bildirildi.
Denetçiler, afet yönetim sistemindeki eksikliklerin ve reform ihtiyacının AB tarafından 2018’de gerçekleştirilen tarama sürecinde de tespit edildiğini ancak denetim tarihine kadar gerekli reformların tamamlanmadığını kaydetti.
Ülkede güncel bir Ulusal Koruma ve Kurtarma Stratejisi’nin bulunmadığına dikkat çekilen raporda, son stratejinin 2018 yılına kadar geçerli olduğu belirtildi. 2026-2030 dönemini kapsayan yeni strateji taslağının hazırlandığı ancak henüz kabul edilmediği, stratejinin uygulanmasına yönelik yıllık programın da çıkarılmadığı ifade edildi.
Koruma ve kurtarma planının güncellenmediğini belirten denetçiler, planın hükümet tarafından kabul edildiğine ilişkin kendilerine herhangi bir kanıt sunulmadığını bildirdi. Doğal afetler ve diğer kazalara ilişkin risk değerlendirmesinin ise 2007 yılında hazırlandığı ve günümüz koşulları ile yeni risklere göre güncellenmediği kaydedildi.
Koruma ve Kurtarma Müdürlüğü Direktörü Stojançe Angelov ise afet ve kriz yönetim sistemindeki sorunlara daha önce Kriz Yönetim Merkezi Direktörü olduğu dönemde de dikkat çektiğini söyledi. Angelov, bazı eksikliklerin geçen yıl Kriz Yönetimi Kanunu’nda, bazılarının ise bu yıl haziran ayında Koruma ve Kurtarma Kanunu’nda yapılan değişikliklerle önemli ölçüde giderildiğini savundu.
Angelov, bu yaz uluslararası yardım talep etmeye ihtiyaç duyulmadığını belirterek, Koruma ve Kurtarma Müdürlüğünün tarihinde ilk kez Avrupa Sivil Koruma Mekanizması kapsamında iki “Air Tractor” yangın söndürme uçağını diğer ülkelere yardım için tahsis ettiğini söyledi. Mevcut eksikliklere rağmen ülkenin bu yaz açık alan yangınlarıyla şimdiye kadarki en başarılı mücadelesini verdiğini ifade etti.
Angelov ayrıca kriz yönetim sistemindeki reformların devam edeceğini ve Kriz Yönetim Merkezi ile Koruma ve Kurtarma Müdürlüğünün görevlerini tek bir kurum altında birleştirecek yeni bir yapının oluşturulmasının hedeflendiğini belirtti.
