Sırbistan Cumhuriyet Seçim Komisyonu (RIK), oy verme merkezlerinde kullanılacak yeni seçim kabinleriyle ilgili kararını erteledi. Konunun, RIK bünyesindeki çalışma gruplarından birinin toplantısında yeniden değerlendirilmesine karar verildi.
Bugünkü toplantıda, yeni kabinlerin dört tarafının kapalı olması ve ön bölümünde perde bulunması önerildi. Ancak RIK üyeleri arasında bu düzenleme konusunda görüş birliği sağlanamadı.
RIK Başkan Yardımcısı Marko Janković, seçim kabinleriyle ilgili çalışma grubunda uzlaşma sağlanamadığını belirterek, önerilen sistemin oy gizliliğini güvence altına alacağını söyledi. Toplantıda ayrıca oy pusulasının fotoğrafının çekilmesi gibi seçim usulsüzlükleri konusunda endişeler dile getirildi.
Janković, oy verme yerlerinin düzenlenmesi konusunun Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın (AGİT) Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (ODIHR) tavsiyelerinde de yer aldığını belirtti. ODIHR’nin bazı Avrupa ülkelerinde kullanılan benzer kabin örneklerini çalışma grubuyla paylaştığını söyledi.
Maliyet ve seçim güvenliği tartışması
RIK üyesi Marko Živanović, seçim sürecine yönelik genel güvensizlik sorunuyla daha ciddi şekilde ilgilenilmesi gerektiğini ifade etti.
Marko Danilović ise bu tür kabinler için bütçede kaynak ayrılmadığını belirterek, Sırbistan’daki 8 binden fazla oy verme merkezinin tamamının aynı şekilde donatılması gerektiğini söyledi.
RIK üyesi Vladimir Dragaš ise yeni kabinlerin satın alınmasının gereksiz bir harcama olacağını savundu. ODIHR’nin perdeli kabinlerin satın alınmasını zorunlu tutan bir tavsiyesi olmadığını belirten Dragaš, bu sistemin Avrupa’da beşten fazla ülkede kullanılmadığını öne sürdü.
Dragaš ayrıca, yeni kabinlerin seçim pusulalarının değiştirilmesiyle gerçekleştirilen ve “Bulgar treni” olarak bilinen seçim hilesine de imkan sağlayabileceğini savundu.
“20 yıldır tartışılan bir konu”
RIK üyesi Jasmina Belić, ODIHR raporlarında oy pusulalarının fotoğraflanması sorununa dikkat çekildiğini belirtti. Belić, önerilen kabinlerin pusulanın fotoğrafının çekilmesini kolaylaştırabileceğini savunarak bu sisteme karşı olduğunu söyledi.
RIK Başkanı Vladimir Dimitrijević ise oy gizliliğinin yüzde 100 güvence altına alınmasının tek yolunun bu tür kabinler olduğunu savundu. Kabinlerin seçim kuruluna dönük şekilde yerleştirilmesi gerektiğini belirten Dimitrijević, seçim usulsüzlükleri için yasal cezaların bulunduğunu hatırlattı.
Dimitrijević, mevcut kabin tasarımının daha önce birkaç kez değiştirildiğini ve benzer tavsiyelerin yıllardır tekrarlandığını belirterek, kabin tartışmasının yaklaşık 20 yıldır gündemde olduğunu söyledi.
Önerilen modele benzer seçim kabinlerinin İtalya, Fransa, Hollanda, Macaristan, Letonya, Romanya ve Bulgaristan’da kullanıldığını ifade etti.
