Kosova’nın İpek şehrinde bulunan ve 1461 yılında kamu hamamı olarak hizmete açılan Hacı Bey Hamamı, Balkanlar’daki en önemli kültürel miras yapılarından biri olarak kabul ediliyor. Ancak günümüzde ciddi şekilde zarar görmüş durumda olan tarihi yapı, acil restorasyon ihtiyacıyla gündemde.
Yerel yetkililere göre Kosova Arşivi’nde hamamla ilgili ayrıntılı belgeler bulunmuyor. Buna rağmen yapı, bölgenin en eski ve en büyük hamamlarından biri olarak değerlendiriliyor.
İpek İslam Birliği Konseyi Başkanı Musli Arifaj, Hacı Bey Hamamı’nın mülkiyetinin İslam Birliği’ne ait olduğunu belirterek yapının şehir için en önemli kültürel varlıklardan biri olduğunu söyledi. Arifaj, hamamın savaş döneminde zarar gördüğünü, daha sonra onarıldığını ancak kubbelerini kaplayan kurşunun bir kısmının çalınması nedeniyle su sızıntıları oluştuğunu ve yapının daha da yıprandığını ifade etti.
Arifaj, restorasyonun yüksek maliyetli olduğuna dikkat çekerek yetkililerden uzun süredir müdahale beklediklerini dile getirdi. Tarihi yapıların zamanla daha fazla zarar gördüğünü vurgulayan Arifaj, hızlı müdahalenin zorunlu olduğunu söyledi.
Hamamın gönüllü bakım sorumlularından Adnan Gjakova ise yapının Prizren, Vuştrri ve Priştine’deki benzerlerinden daha özgün özelliklere sahip olduğunu belirtti. Gjakova’ya göre hamam, duvar ve zemin altı ısıtma sistemiyle çalışıyordu ve erkekler ile kadınlar aynı anda ancak ayrı bölümlerde kullanım sağlayabiliyordu.
Yapının inşasında Lumbardhi Nehri’nden gelen soğuk taşlar ve Peja Kaplıcası’ndan çıkarılan fosforlu taşların kullanıldığı belirtilirken, hamamın tüm vatandaşlara sınıf ayrımı olmadan hizmet verdiği ifade edildi.
1950’li yıllara kadar aktif olarak kullanılan hamam, daha sonra farklı amaçlarla kiralanarak mezbaha ve ayakkabı üretim atölyesi olarak kullanıldı. Bu süreçte iç yapısının büyük ölçüde tahrip olduğu bildirildi. Daha sonra depo olarak kullanılan yapı, en sonunda tekrar İslam Birliği’nin yönetimine geçti.
Yetkililer, Hacı Bey Hamamı’nın korunması için acil restorasyon çalışmalarının başlatılması gerektiğini vurguluyor.
