Avrupa Birliği’nin genişleme sürecinde karar alma mekanizmalarını korumak amacıyla gündeme getirdiği “iki vitesli üyelik” modeli, aday ülkeler arasında görüş ayrılıklarına yol açtı. Ukrayna ve Karadağ tam üyelik konusunda ısrar ederken, Arnavutluk ve Gürcistan süreci hızlandırabilecek kademeli geçiş modeline sıcak bakıyor.
Avrupa Birliği (AB) aday ülkeleri arasında, yeni üyelerin katılımın ilk aşamasında tam haklara sahip olmamasını öngören yeni kurallar konusunda görüş ayrılığı yaşanıyor.
Politico’nun haberine göre Brüksel, birliğe yeni katılacak ülkelerin karar alma süreçlerini zorlaştırmasından endişe ediyor.
Özellikle Macaristan ve Slovakya’nın yaptırımlar gibi kritik konularda kullandığı veto yetkisinin yarattığı tıkanıklığı aşmak isteyen Avrupa Komisyonu, yeni üyelerin ilk aşamada veto hakkından mahrum bırakılacağı “iki vitesli” üyelik modelini inceliyor.
Reform önerileri bahar aylarında masaya gelecek
Genişlemeden Sorumlu Avrupa Komisyonu Üyesi Marta Kos, konuya ilişkin somut önerilerin şubat veya mart aylarında sunulacağını açıkladı.
Reformun aciliyetine dikkat çeken Kos, “Başarısız olmamızı isteyen dış yıkıcı güçler var. Bu güçler aday ülkelerimize karşı çalışıyor ancak asıl hedef biziz” ifadelerini kullandı.
Arnavutluk ve Gürcistan kademeli üyeliğe sıcak bakıyor
AB üyeliği için tüm müzakere başlıklarını açan Arnavutluk’un Başbakanı Edi Rama, söz konusu önlemleri “iyi fikir” olarak nitelendirdi.
Arnavutluk’un Fransa veya Almanya gibi kurucu ülkelerin iradesine karşı çıkmak istemediğini belirten Rama, “Onlar ailenin önemli kararlar alan yetişkin üyeleri” dedi.
Rama, küçük ülkeler için bu modelin bir avantajı olduğunu savunarak, büyük ülkelerin hata yapması durumunda bunun sorumluluğunun yeni üyelerin üzerinde kalmayacağını ifade etti.
Eski Gürcistan Cumhurbaşkanı Salome Zurabişvili de benzer bir görüşü savunarak, Gürcistan gibi küçük ülkeler için önceliğin karar alma süreçlerinde eşitlikten ziyade birliğin programlarına katılım olduğunu savundu.
Zurabişvili, “Etkin karar alabilen bir organizasyon istiyorsanız bu kurallar oldukça mantıklı” değerlendirmesinde bulundu.
Ukrayna ve Karadağ “ikinci sınıf” üyeliği reddediyor
2022 yılında adaylık statüsü alan Ukrayna ise kademeli üyelik modeline kesin bir dille karşı çıkıyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, Kiev’in yalnızca tam üyeliği kabul edeceğini belirterek, “Aynı masada eşit ülkelerin olması çok önemli. AB’nin yarı aktif üyesi veya yarı üyesi olamazsınız” diye konuştu.
Benzer bir duruş sergileyen Karadağ Cumhurbaşkanı Jakov Milatović, AB’nin Brexit öncesinde 28 üyeyle sorunsuz çalıştığını hatırlattı.
Milatović, “Karadağ 2028 yılına kadar 28. üye olursa, reform ihtiyacı ortadan kalkmaz mı? Bu, AB liderlerinin yanıtlaması gereken bir soru” dedi.
Moldova yönetimi ise sorumluluk almaya hazır olduklarını ancak “iki vitesli” üyelik teklifinin detaylarını görmek istediklerini bildirdi.
Politico’ya konuşan üst düzey bir Moldovalı yetkili, “Eşit haklarla tam katılım, net ve nihai hedef olarak kalmalı” açıklamasını yaptı.
