Yunanistan’da Makedoncanın korunması ve öğrenilmesi amacıyla kurulan Makedonca Dil Merkezi’nin hukuki statüsüne ilişkin duruşmanın yaklaşık bir yıl ertelenmesi, Avrupa Batı Trakya Türk Federasyonu’nun (ABTTF) tepkisine neden oldu.
ABTTF’nin açıklamasına göre, Florina merkezli kuruluşun kaydının iptaline ilişkin davanın 21 Eylül’de Yunanistan Yüksek Mahkemesinin Dördüncü Hukuk Dairesinde görülmesi bekleniyordu. Ancak duruşma yaklaşık bir yıl ertelendi.
Federasyon, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) daha önce isimlerinde “Makedon” ifadesi bulunan derneklerle ilgili davalarda Yunanistan’ın örgütlenme özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmettiğini hatırlattı. AİHM’nin 1998 tarihli “Sidiropoulos ve Diğerleri/Yunanistan” kararında da örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmedilmişti.
ABTTF, Batı Trakya Türk azınlığına ait bazı derneklerin de isimlerinde “Türk” kelimesinin bulunması nedeniyle benzer hukuki sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirtti. Açıklamada, AİHM’nin “Bekir-Ousta ve Diğerleri” davasında da örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin kararları bulunduğu hatırlatıldı.
Federasyon, Yunanistan’da isimlerinde “Pomak”, “Roman” veya “Ermeni” ifadeleri bulunan derneklerin faaliyet gösterebildiğini, buna karşılık isimlerinde “Türk” ve “Makedon” ifadeleri bulunan bazı kuruluşların benzer hukuki sorunlarla karşılaştığını savundu. ABTTF, AİHM kararlarının uygulanması ve örgütlenme özgürlüğü konusunda farklı muameleye son verilmesi çağrısında bulundu.
Florina merkezli Makedonca Dil Merkezi, Makedoncanın korunması ve öğrenilmesinin yanı sıra devlet okullarında seçmeli ders olarak öğretilmesini desteklemek amacıyla 2022 yılında mahkeme kararıyla kaydedildi. Merkezin 28 Temmuz 2022’de kaydedildiği, ardından Florina Savcılığının ve çeşitli kuruluşların kayda itiraz ettiği Avrupa Konseyi belgelerine de yansıdı.
Florina Savcılığının yanı sıra Batı Makedonya Bölge Yönetimi, Makedonya Araştırmaları Derneği, Florina’daki bazı dernekler ve emekli subay kuruluşları kayda itiraz etti. Florina İlk Derece Mahkemesi 2023 yılında itirazları reddederek merkezin faaliyetlerini sürdürmesine izin verdi.
Batı Makedonya Temyiz Mahkemesi ise 2024 yılında itirazları kabul ederek kuruluşun kaydını iptal etti. Mahkeme, Makedoncanın devlet okullarında “azınlık dili” olarak öğretilmesini destekleme hedefinin özel bir derneğin yetki alanını aştığını ve eğitim politikasının devletin yetkisinde olduğunu değerlendirdi. Bunun üzerine karar Yunanistan Yüksek Mahkemesine taşındı.
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi de Mart 2025’te Makedonca Dil Merkezi’nin kaydının iptal edilmesine ilişkin kaygılarını dile getirerek Yüksek Mahkemedeki sürecin AİHM kararları ve örgütlenme özgürlüğü doğrultusunda sonuçlandırılması çağrısında bulunmuştu.
Batı Trakya’daki İskeçe Türk Birliği ve bazı diğer azınlık derneklerinin hukuki statülerine ilişkin davalar da daha önce AİHM’ye taşındı. ABTTF, AİHM kararlarına rağmen bu kuruluşların hukuki statülerine ilişkin sorunların henüz tamamen çözüme kavuşmadığını belirtti.
