Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç, Ratko Mladiç’in Belgrad’daki cenaze törenine ilişkin bölge ülkelerinden gelen tepkileri “histerik bir saldırı dalgası” olarak nitelendirdi. Vuçiç, özellikle Hırvatistan’ı eleştirirken, Sırbistan devletinin Mladiç’in cenazesinin organizasyonuna lojistik destek verdiğini de açıkça savundu.
Lahey’de Srebrenitsa soykırımı, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan ömür boyu hapis cezasına çarptırılan Mladiç, pazartesi günü Belgrad’daki Topçider Mezarlığı’nda askeri törenle toprağa verildi. Cenazeye Sırp hükümetinden bakanlar, Bosna Hersek’teki Sırp Cumhuriyeti entitesinin lideri Milorad Dodik ve Rusya’nın Belgrad Büyükelçisi Aleksandr Bocan-Harçenko da katıldı.
Vuçiç, RTS televizyonuna yaptığı açıklamada Saraybosna, Priştine, Zagreb ve Podgorica’dan gelen tepkilerin beklenen bir durum olduğunu söyledi. Sırbistan’ın bölge ülkelerinin kararlarına karşılık vermek için acele etmeyeceğini belirten Vuçiç, “Histerik tepkiler zincirine girmek istemiyoruz” dedi.
Mladiç’in cenazesinin Sırbistan’a yönelik eleştiriler için bahane olarak kullanıldığını savunan Vuçiç, iki gün boyunca sessiz kaldığını ve bölgeden gelen tepkilerin ortaya çıkmasını beklediğini söyledi. Vuçiç, cenaze töreninin bazı çevrelerin Sırbistan’a yönelik tutumunu ortaya koyduğunu ileri sürdü.
Sırbistan cenazeye lojistik destek verdi
Vuçiç, cenazenin sorunsuz şekilde gerçekleştirilmesinden memnun olduğunu belirterek devletin törene ulaşım, sağlık ve diğer kamu hizmetleri açısından destek sağladığını açıkladı.
Doktorların farklı noktalarda 45’ten fazla müdahalede bulunduğunu söyleyen Vuçiç, cenaze ile bağlantılı etkinliklere toplam 120 ila 150 bin kişinin katıldığını öne sürdü. Ancak bağımsız bir kuruluş olan Kamu Toplantıları Arşivi, görüntüler üzerinden yaptığı değerlendirmede cenazeye yaklaşık 16 bin kişinin katıldığını bildirmişti.
Vuçiç, devletin cenazeyi resmi olarak organize ettiği yönündeki değerlendirmeleri ise reddetti. Sırbistan devlet televizyonu RTS’nin cenazeyi canlı yayınlamadığını belirterek olayda devlet kaynaklarının kullanılmadığını savundu.
Bununla birlikte Mladiç’in naaşı Sırbistan’a Sırbistan hükümetine ait uçakla getirilmiş, havaalanında Sırbistan ordusu tarafından karşılanmış ve askeri personel tarafından taşınmıştı. Cenazede de askeri tören düzenlenmişti.
Vuçiç’ten AB yöneticilerine de eleştiri
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa’nın Belgrad’daki cenaze törenine yönelik sert açıklamalarını da değerlendiren Vuçiç, iki AB yöneticisi hakkında olumsuz konuşmak istemediğini söyledi.
Von der Leyen’in cenaze törenindeki görüntüleri “şok edici” olarak nitelendirmesini ve Sırp üst düzey yetkililerin törendeki varlığını eleştirmesini değerlendiren Vuçiç, AB yöneticilerinin geçmişte Sırbistan’a karşı olumlu bir tutum sergilediğini ifade etti.
Ancak Vuçiç, AB açıklamalarında insanların kimin cenazesine katılacağının sorgulanmasını eleştirdi.
Hırvatistan’ı Dinko Şakiç üzerinden eleştirdi
Vuçiç, konuşmasında Hırvatistan’daki savaş suçlusu Dinko Şakiç’in 2008’deki cenazesini de gündeme getirdi. Jasenovac toplama kampının komutanlarından olan Şakiç, Hırvatistan’da savaş suçlarından 20 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
Şakiç’in Zagreb’deki Mirogoj Mezarlığı’nda Ustaşa üniformasıyla toprağa verildiğini hatırlatan Vuçiç, Mladiç’in naaşının ise Hollanda’dan Sırbistan’a gönderilmeden önce askeri üniformayla giydirilmesine izin verilmediğini söyledi.
Ancak Şakiç’in cenazesinin devlet veya askeri törenle gerçekleştirilmediği belirtildi.
Vuçiç ayrıca, eski Bosna Hersek Hırvat liderlerinden Slobodan Praljak’ın 2017’de Lahey’de intihar etmesinin ardından Hırvatistan’dan gelen tepkileri de örnek göstererek, Sırbistan’a yönelik eleştirilerde çifte standart uygulandığını savundu.
Deliç açıklaması tartışma yarattı
Vuçiç, Bosna Hersek’te eski Genelkurmay Başkanı Rasim Deliç’i de gündeme getirerek Saraybosna’daki çevrelerin Deliç’in cenaze ve anma törenlerine katıldığını söyledi.
Ancak Vuçiç’in Deliç’in Sırp askerlerinin öldürülmesi ve başlarının kesilmesinden “doğrudan sorumlu” olduğu yönündeki ifadesi, Lahey’deki mahkeme kararındaki tespitlerle örtüşmüyor. Deliç, El-Mücahid birliklerinin esir alınan Sırp askerlerine yönelik kötü muamelesini önlemek veya cezalandırmak için gerekli önlemleri almaması nedeniyle komuta sorumluluğu kapsamında üç yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
“Sırbistan’a karşı ikinci bir çatışma istemiyorum”
Vuçiç, Mladiç’in cenazesinde duyulan alkışların kendisini ayrıca endişelendirdiğini belirtti. Bunun, Sırbistan’da yeni bir çatışma ortamının oluşabileceğine işaret edebileceğini söyleyen Vuçiç, “Ben burada herhangi bir ikinci yarı istemiyorum. Bize en çok barış ve istikrar yakışıyor” ifadelerini kullandı.
Sırbistan’ın bölge ülkelerinden gelen tepkilere “histerik” karşılıklar vermeyeceğini belirten Vuçiç, Boşnakların Sırbistan’da kendilerini güvende hissetmeleri gerektiğini söyledi.
Sırbistan’ın güçlenmesinden bazı çevrelerin rahatsız olduğunu savunan Vuçiç, ülkesinin savunma sanayisindeki gelişmeler nedeniyle de baskı görebileceğini öne sürerek, “Sırbistan güçleniyor” ifadelerini kullandı.
