Avrupa Birliği’nin (AB) Üsküp’teki Delegasyonu, Kuzey Makedonya’daki Toplulukların Haklarının Gerçekleştirilmesi Ajansı Direktörü Dalibor Kitanović’in Ratko Mladiç’i yücelten paylaşımına ilişkin sekiz sivil toplum kuruluşunun gönderdiği mektuba yanıt verdi.
Sivil toplum kuruluşlarının aktardığına göre AB Delegasyonu, konuyu tamamen bildiğini, gelişmeleri yakından takip ettiğini ve görüşünü ilgili makamlara ilettiğini belirtti.
Delegasyonun yanıtında, AB’nin Ratko Mladiç konusundaki tutumunun açık olduğu vurgulanarak, savaş suçlularının yüceltilmesinin AB üyesi veya üyelik hedefleyen ülkelerde yeri olmadığı ifade edildi.
AB’nin insan onuru, özgürlük, demokrasi, eşitlik ve ayrımcılık yapmama ilkeleri üzerine kurulu olduğu belirtilen açıklamada, soykırımın inkârını destekleyen veya Lahey’deki mahkemeler ve bu mahkemelerin hukuki halefi tarafından savaş suçlarından kesin olarak mahkum edilen kişileri yücelten yaklaşımların Avrupa toplumunda kabul edilemeyeceği kaydedildi.
AB Delegasyonu ayrıca sivil toplum kuruluşlarının mevcut yönetim görevde olduğu sürece Ajans ile yürüttükleri tüm faaliyetlere katılmama kararını not etti. Delegasyon, şu anda AB tarafından finanse edilen ve Ajans ile birlikte yürütülmesi planlanan herhangi bir faaliyet bulunmadığını bildirdi.
Delegasyon, gelişmeleri uluslararası ortaklarıyla yakın koordinasyon içinde takip etmeyi sürdüreceğini ve azınlık topluluklarının hakları da dahil olmak üzere temel insan haklarının korunmasına bağlı kalacağını belirtti.
STK’lardan hükümete çağrı
Sekiz sivil toplum kuruluşu ise AB Delegasyonu’nun yanıtının, kamu görevlilerinin paylaşımlarının “kişisel görüş” olarak değerlendirilemeyeceğini açıkça ortaya koyduğunu savundu.
Kuruluşlar, özellikle toplulukların haklarından sorumlu bir kurumun yöneticisi tarafından yapılan paylaşımın kurumsal sorumluluk, toplumlar arası güven ve mağdurlara saygı açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Sivil toplum kuruluşları, Kuzey Makedonya hükümetine çağrıda bulunarak Kitanović hakkında yapılan başvuruyu acilen değerlendirmesini, sorumluluğunu belirlemesini ve gerekli adımları atmasını istedi.
Tepkilere, Sırbistan Makedonya Demokratik Partisi üyesi olan Kitanović’in sosyal medyada yapay zekâyla oluşturulmuş bir görsel paylaşması neden olmuştu. Görselde Ratko Mladiç, tarihi Sırp şahsiyetlerin yanında gösterilmiş ve “Göksel ordunun generalleri” ifadesi kullanılmıştı.
Bosna Hersek’teki savaş sırasında Sırp Cumhuriyeti Ordusu’nun komutanlığını yapan Mladiç, 27 Ağustos’ta savaş suçları nedeniyle verilen müebbet hapis cezasını çektiği sırada hayatını kaybetmişti.
Mladiç, 1992-1995 Bosna Hersek Savaşı sırasında işlenen suçlardaki rolü, özellikle de 1995’te Srebrenitsa’da 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuğun öldürüldüğü soykırımdaki sorumluluğu nedeniyle mahkum edilmişti.
