СРЕБРЕНИЦА (АА) – Посетителите кои денес влегуваат во некогашната Фабрика за акумулатори во Поточари, минуваат низ истиот простор во кој илјадници Бошњаци во јули 1995 година ја чекаа својата неизвесна судбина по падот на „заштитената зона“ на Обединетите нации во Сребреница. Една година по отворањето, Музејот на геноцидот во Сребреница стана неизбежен дел од Меморијалниот центар Сребреница – Поточари, место каде што преку лични предмети на жртвите, видеосведоштва, документи, фотографии и мултимедијални инсталации се чува сеќавањето на повеќе од 8.000 убиени Бошњаци. ( Samır Jordamovıc – Агенција Анадолија )
Bugün Potoçari’deki eski Akü Fabrikası’na giren ziyaretçiler, Temmuz 1995’te Birleşmiş Milletler’in “güvenli bölge” ilan ettiği Srebrenitsa’nın düşüşünün ardından binlerce Boşnak’ın belirsiz kaderlerini beklediği aynı mekândan geçiyor.
Açılışının üzerinden bir yıl geçen Srebrenitsa Soykırım Müzesi, artık Srebrenitsa–Potoçari Anıt Merkezi’nin ayrılmaz bir parçası haline geldi. Müze; kurbanlara ait kişisel eşyalar, video tanıklıkları, belgeler, fotoğraflar ve multimedya enstalasyonları aracılığıyla 8 binden fazla Boşnak’ın anısını yaşatıyor.
Soykırımın 30. yıl dönümü vesilesiyle açılan müze, yıllar süren arşiv ve materyal toplama çalışmalarının bir sonucu olarak hayata geçirildi. Sergi, soykırıma giden süreci, Srebrenitsa’nın düşüşünü, toplu infazları, kayıpların aranmasını ve ailelerin yakınlarını bulup onurlu bir şekilde defnetme mücadelesini kronolojik olarak anlatıyor.
“Bazı detaylar kelimelerden daha fazlasını anlatıyor”
Müzedeki dikkat çekici enstalasyonlardan biri, savaş sırasında sahipleri tarafından defalarca onarılan ayakkabıları sergiliyor.
Anıt Merkezi küratörü Azir Osmanoviç, “İnsanların bu ayakkabıları görmesi bile Srebrenitsa halkının yaşadığı acının bir kısmını hissetmelerine yetiyor. Bu tür detaylar çoğu zaman kelimelerden daha fazlasını anlatır” dedi.
Osmanoviç’e göre müzenin açılması, Anıt Merkezi’nin gelişimi açısından en önemli adımlardan biri oldu.
“Yıllarca arşiv ve müze materyalleri üzerinde çalıştık. Ziyaretçilerin tepkileri, bu serginin yaşananları onurlu bir şekilde anlattığını gösteriyor. Müzenin en önemli işlevlerinden biri eğitimdir” ifadelerini kullandı.
Son yıllarda Anıt Merkezi, soykırım konusunda eğitime daha fazla ağırlık veriyor. Bu kapsamda düzenlenen Uluslararası Yaz Okulu, bu yıl yaklaşık 20 ülkeden 35 öğrenciyi bir araya getiriyor.
Osmanoviç, “Ziyaretçilerin buradan bilgi ve anlayışla ayrılmasını istiyoruz. Bu, en önemli hedeflerimizden biri” diye konuştu.
Merkezin verilerine göre her gün yüzlerce kişi kompleksi ziyaret ediyor ve Soykırım Müzesi gezisi bu ziyaretlerin vazgeçilmez bir parçası haline gelmiş durumda.
Ziyaretçilerden güçlü izlenimler
Yıllarca öğrencilerini Srebrenitsa’ya götüren emekli öğretmen Edin Topçiç, yeni müze düzenlemesinin ziyaretçi deneyimini önemli ölçüde geliştirdiğini belirtti.
“Üç yıl önce öğrencilerimle gelmiştim. Bugün büyük bir ilerleme görülüyor. Her şey büyük bir özen ve sorumlulukla hazırlanmış. Müze, Anıt Merkezi için önemli bir adım” dedi.
Bosna Hersek’i ilk kez ziyaret eden Bursa’dan Ayşe Batır da müzeden derin etkilenerek ayrıldı.
“Ses efektleri, çocuk çizimleri, videolar ve tanıklıklar bana burada yaşananların bir kısmını adeta yeniden yaşattı. Bir daha asla savaşların yaşanmamasını diliyorum. Gelecek nesillerin burada çok şey öğreneceğine inanıyorum” ifadelerini kullandı.
Açılışının üzerinden bir yıl geçen Soykırım Müzesi, artık klasik bir müze olmanın ötesine geçerek tarihsel gerçeklerin, kişisel hikâyelerin ve otantik eşyaların buluştuğu bir hafıza mekânına dönüştü. Müze, ziyaretçilere nefretin sonuçlarını hatırlatırken, kolektif hafızanın korunmasının önemini de vurguluyor.
Müzenin inşası 2021 yılında Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın himayesinde başlatıldı ve proje, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) tarafından finanse edildi.
