Kuzey Makedonya Cumhurbaşkanı Gordana Siljanovska-Davkova, Brüksel’de düzenlenen Avrupa Birliği Genişleme Zirvesi’nde ülkesinin Avrupa entegrasyon sürecinde karşılaştığı engellere dikkat çekerek, AB’den eşit muamele ve daha güçlü siyasi irade talep etti.
Siljanovska-Davkova, anayasa değişikliklerinin kendi yetkisinde olmadığını vurgularken, Bulgaristan ile diyaloğun sürdürülmesinden yana olduğunu belirtti.
Cumhurbaşkanı Gordana Siljanovska-Davkova, Euronews tarafından Brüksel’de düzenlenen ve üst düzey Avrupalı ve bölgesel siyasi temsilcilerin katıldığı Avrupa Birliği Genişleme Zirvesi’nde konuştu.
Zirvede AB’nin genişleme politikası, aday ülkelerin Avrupa entegrasyonu, bölgesel iş birliği ve yeni üyelerin kabulüne ilişkin sorunlar ele alındı.
“Slovenya AB üyesi, Kuzey Makedonya neden hâlâ bekliyor?”
Konuşmasında 1992 yılında Badinter Komisyonu tarafından hazırlanan görüşü hatırlatan Siljanovska-Davkova, söz konusu değerlendirmede Slovenya ve Makedonya’nın uluslararası tanınma koşullarını karşıladığının belirtildiğini ifade etti.
Komisyonun özellikle anayasal düzen, insan hakları ve azınlık haklarının korunması konularında iki ülkeyi de uygun bulduğunu hatırlattı.
Siljanovska-Davkova, aradan 30 yılı aşkın süre geçmesine rağmen Slovenya’nın AB üyesi olduğunu, Kuzey Makedonya’nın ise hâlâ üyelik yolunda beklediğini belirterek, bu durumun bazı komşu ülkelerdeki siyasi irade eksikliğiyle bağlantılı olduğunu savundu.
“İsim değişikliğinin son engel olduğu söylenmişti”
Cumhurbaşkanı, 2018 yılında Yunanistan ile imzalanan Prespa Anlaşması kapsamında ülkenin anayasal adının Kuzey Makedonya olarak değiştirildiğini hatırlattı.
O dönemde vatandaşlara isim değişikliğinin Avrupa Birliği üyeliği önündeki son engel olarak sunulduğunu belirten Siljanovska-Davkova, bugün yeniden anayasa değişikliği talep edilmesini eleştirdi.
Anayasanın bugüne kadar 36 kez değiştirildiğini ifade eden Cumhurbaşkanı, bu değişikliklerin çoğunun dış baskılar altında gerçekleştirildiğini ileri sürdü.
Yeni bir anayasa değişikliğinin yapılacağını garanti edemeyeceğini belirten Siljanovska-Davkova, bu konudaki karar yetkisinin Meclise ait olduğunu vurguladı.
AB’den aday ülkelere eşit muamele talebi
Avrupa Birliği’nin yalnızca siyasi ve bürokratik bir yapı olmadığını, aynı zamanda ortak değerler ve ilkeler üzerine kurulu bir birlik olduğunu ifade eden Siljanovska-Davkova, ulusal ve kültürel kimliklere saygının Avrupa bütünleşmesinin temel unsurlarından biri olduğunu söyledi.
AB’nin kurucu belgelerinde yer alan kimlik ve çeşitlilik ilkelerine atıfta bulunan Cumhurbaşkanı, farklılıkların Avrupa birliğinin temel değerlerinden biri olduğunu belirtti.
Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenković’in konuşmasına da değinen Siljanovska-Davkova, Kuzey Makedonya’nın diğer aday ülkelerle aynı kurallar ve standartlar çerçevesinde değerlendirilmesini beklediğini ifade etti.
Ülkesinin katılım müzakerelerine yönelik hazırlık faaliyetlerine eşit koşullarda dahil edilmesi ve yerine getirdiği kriterler doğrultusunda ilerleme kaydedebilmesi gerektiğini vurguladı.
“Avrupa Birliği de siyasi irade göstermeli”
Siljanovska-Davkova, AB ile aday ülkeler arasında daha kapsamlı ve karşılıklı bir diyaloğa ihtiyaç duyulduğunu söyledi.
Siyasi iradenin sürekli olarak yalnızca aday ülkelerden beklenemeyeceğini belirten Cumhurbaşkanı, uzun yıllardır devam eden tıkanıklıkların aşılması için Avrupa Birliği’nin de çözüm üretmesi gerektiğini ifade etti.
Tarafların birbirlerinin görüşlerini ve gerekçelerini dinleyebileceği eşit bir diyalog mekanizmasının önemine dikkat çekti.
Kademeli Avrupa entegrasyonu önerisi
Cumhurbaşkanı Siljanovska-Davkova, tam üyelik öncesinde aday ülkelerin Avrupa Birliği politikalarına aşamalı olarak dahil edilmesini desteklediğini belirtti.
Bu kapsamda AB ortak pazarına erişim, komitoloji mekanizmalarına katılım, dijitalleşme ve diğer Avrupa politikalarına entegrasyonun süreci ilerletebilecek seçenekler arasında bulunduğunu söyledi.
Kuzey Makedonya’nın Avrupa Birliği’nin dış ve güvenlik politikalarıyla tamamen uyumlu olduğunu vurgulayan Siljanovska-Davkova, ülkenin NATO üyeliğinin de Avrupa-Atlantik yönelimini ortaya koyduğunu ifade etti.
Hukukun üstünlüğü ve yolsuzlukla mücadele vurgusu
Kuzey Makedonya’nın hukukun üstünlüğü, yargı sistemi ve yolsuzlukla mücadele alanlarında ilerleme sağlayabilecek kapasiteye sahip olduğunu belirten Cumhurbaşkanı, reformların uygulanması için ülke içerisindeki siyasi iradenin önemine dikkat çekti.
Bununla birlikte Avrupa Birliği’nin reform süreçlerini teşvik edici bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini söyledi.
Bulgaristan ile diyalog devam edecek
Bulgaristan ile ilişkilere de değinen Siljanovska-Davkova, bugüne kadar Bulgaristan cumhurbaşkanları ve hükümet temsilcileriyle gerçekleştirdiği görüşmeleri hatırlattı.
İki ülke arasındaki sorunların çözümü için diyaloğun sürdürülmesinden yana olduğunu ifade eden Cumhurbaşkanı, karşılıklı görüşmelerin devam etmesi gerektiğini vurguladı.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile görüşecek
Brüksel’deki zirvenin ardından Cumhurbaşkanı Siljanovska-Davkova’nın çeşitli üst düzey temaslarda bulunması planlanıyor.
Bu kapsamda NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ve NATO Avrupa Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı General Alexus Gregory Grynkewich ile Belçika’nın Mons kentindeki Avrupa Müttefik Kuvvetler Yüksek Karargâhı’nda (SHAPE) görüşmesi öngörülüyor.
Cumhurbaşkanı’nın ayrıca Avrupa kurumlarının temsilcileriyle de bir araya gelmesi bekleniyor.
