Sırbistan’da Belgrad Üniversitesi Rektörü Vladan Cokiç’in telefonunun İsrail menşeli Pegasus casus yazılımıyla ele geçirildiği tespit edildi. Eski savcılık görevlisi Rade Bayiç’in de benzer bir siber saldırının hedefi olduğuna ilişkin uyarı aldığı açıklandı.
Kanada merkezli araştırma kuruluşu Citizen Lab, Belgrad’daki SHARE Vakfı ile yürüttüğü ortak soruşturmanın sonuçlarını pazartesi günü yayımladı.
Araştırmacılara göre bu olaylar, Sırbistan’da öğrenciler, muhalif siyasetçiler ve aktivistlere yönelik gelişmiş gözetim teknolojilerinin kullanıldığına ilişkin tespitlerin son örneklerini oluşturuyor.
Rektörün telefonu hiçbir işlem yapmadan ele geçirildi
Citizen Lab, Rektör Vladan Cokiç’in talebi ve izni doğrultusunda iPhone cihazındaki verileri inceledi.
Yapılan teknik analiz sonucunda telefonun 2026 yılı içerisinde İsrailli NSO Group şirketi tarafından geliştirilen Pegasus casus yazılımıyla enfekte edildiği yüksek güven düzeyiyle tespit edildi.
Saldırının, kullanıcının herhangi bir bağlantıya tıklamasını veya dosya açmasını gerektirmeyen zero-click yöntemiyle gerçekleştirildiği belirtildi.
Öğrenci protestolarına açıkça destek veren Cokiç, yetkililerin protestocu öğrencilere yönelik girişimlerine yardımcı olmayı reddetmişti.
Citizen Lab’in raporuna göre 31 Mart’ta Cokiç’in çalışma alanlarında arama yapıldı ve bilgisayarlarla sunuculara el konuldu.
Eylül ayına kadar yaklaşan seçimlerde Öğrenci Listesi’nin olası liderlerinden biri olarak adı geçen Cokiç, hükümete yakın medya kuruluşlarının da eleştirilerine hedef oldu.
Eski savcılık görevlisine Apple’dan casus yazılım uyarısı
Soruşturmada adı geçen diğer kişi, Belgrad Organize Suçlarla Mücadele Savcılığında kıdemli savcılık görevlisi olarak çalışan Rade Bayiç oldu.
Bayiç, eski Genelkurmay binasıyla ilgili yolsuzluk iddialarının araştırıldığı soruşturmada görev almıştı.
Soruşturma, üst düzey devlet yetkililerinin tarihi Genelkurmay kompleksinin kültürel miras koruma statüsünü hukuka aykırı biçimde kaldırdığı şüphesiyle ilgiliydi.
Söz konusu kompleksin, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’in yatırım şirketi tarafından yeniden geliştirilmesi planlanıyordu. Ancak şirket geçen yılın sonunda projeden çekilmişti.
Bayiç, Kasım 2025’te herhangi bir açıklama yapılmadan soruşturmadan uzaklaştırıldığını, Şubat 2026’da ise bir protestoda davaya siyasi müdahalede bulunulduğunu kamuoyuna açıkladığını belirtti.
Citizen Lab’in raporuna göre Bayiç, 13 Ağustos’ta Apple’dan olası casus yazılım saldırısına ilişkin güvenlik uyarısı aldı. Şirket, 27 Ağustos’ta ikinci bir bildirim gönderdi.
Araştırmacılar, bu tür bildirimlerin gelişmiş ticari casus yazılımlarla hedef alınmış olma ihtimaline ilişkin güvenilir göstergeler olduğunu belirtti.
Ancak Bayiç’in telefonunun gerçekten ele geçirilip geçirilmediği ve olası saldırının nasıl gerçekleştirildiği henüz kesin olarak doğrulanamadı.
Bayiç, Reuters’a yaptığı açıklamada, “Bana göre bu yasa dışı casus yazılım saldırısının tek nedeni, Genelkurmay soruşturmasındaki görevimdi” dedi.
Casus yazılımın arkasındaki şirket ABD’nin kara listesinde
Apple, Reuters’a 13 Ağustos’ta bazı kullanıcılarına güvenlik uyarıları gönderdiğini doğruladı ancak Cokiç ve Bayiç’in durumlarına ilişkin soruları doğrudan yanıtlamadı.
Pegasus’un geliştiricisi NSO Group ise konuyla ilgili sorulara yanıt vermedi. Şirket, casus yazılımını yalnızca hükümetlere sattığını savunuyor.
ABD yönetimi, NSO Group’u 2021 yılında kara listeye almıştı.
Sırbistan İçişleri Bakanlığı yetkilileri ise geçmişte ülkede siber casusluk faaliyetleri yürütüldüğüne ilişkin suçlamaları reddetmişti.
Sırbistan’da en az 16 kişinin hedef alındığı açıklandı
SHARE Vakfı, geçen ay yayımladığı araştırmada 29 Mart’taki yerel seçimler öncesinde öğrenciler, aktivistler ve muhalefet partisi üyelerinin de aralarında bulunduğu en az 14 kişinin gelişmiş casus yazılımların hedefi olduğunu bildirmişti.
Bu olaylardan en az birinde Pegasus yazılımının cihaza bulaştığı doğrulanmıştı.
Citizen Lab’e göre son iki vakayla birlikte Sırbistan’da ticari casus yazılımların hedefi olduğu veya bu yazılımlardan etkilendiği kamuoyuna yansıyan sivil toplum temsilcilerinin sayısı en az 16’ya yükseldi.
