Kuzey Makedonya’da sekiz sivil toplum kuruluşu, Topluluk Haklarının Gerçekleştirilmesi Ajansı Direktörü Dalibor Kitanoviç’in sorumluluğunun belirlenmesi ve görevden alınması yönündeki taleplerinin hükümet tarafından acilen değerlendirilmesini istedi.
Kuruluşlar, söz konusu talebin Kitanoviç’in sosyal medyada Çetnik hareketini ve savaş suçlarından hüküm giymiş Ratko Mladiç’in de aralarında bulunduğu kişileri yücelttiğini belirttikleri bir paylaşımının ardından yapıldığını hatırlattı.
Ortak açıklamada, konuyla ilgili başvurulan üç uluslararası kuruluştan da yanıt alındığı belirtildi.
Kuruluşların aktardığına göre, AGİT Üsküp Misyonu şu aşamada Ajans ile çalışmalarını sürdürmeyi planlamadığını ve konuyu AGİT Ulusal Azınlıklar Yüksek Komiserine ileteceğini bildirdi.
Avrupa Konseyinin ise faaliyetlerinin, soykırımın inkâr edilmesi veya göreceleştirilmesi ile soykırım ve savaş suçlarından hüküm giymiş kişilerin yüceltilmesini meşrulaştırdığı şeklinde algılanmasına izin veremeyeceğini belirttiği aktarıldı. Açıklamada, Kitanoviç ile gelecekteki işbirliği konusunun da kuruluşun yönetimine taşındığı ifade edildi.
Sivil toplum kuruluşları ayrıca Avrupa Birliği Delegasyonunun görüşünü yetkili makamlara ilettiğini ve “savaş suçlularının yüceltilmesinin AB’ye üye veya üyelik hedefleyen ülkelerde yeri olmadığı” mesajını verdiğini kaydetti.
Kuruluşlar, hükümetin resmi başvurularına henüz yanıt vermediğini belirterek Kitanoviç’in görevden alınması taleplerini yineledi.
Talebin imzacılarından hukukçu ve insan hakları aktivisti Mersiha Smailoviç, yetkili makamların sessizliğinden duydukları hayal kırıklığını dile getirdi.
Smailoviç, hükümetten kurumsal sorumluluk üstlenmesini, soykırım kurbanlarına saygı gösterilmesini ve Ajansın haklarını korumakla yükümlü olduğu toplulukların onurunun gözetilmesini beklediklerini söyledi.
Tartışma sosyal medya paylaşımıyla başladı
Sekiz sivil toplum kuruluşu, 1 Eylül’de hükümete başvurarak Kitanoviç’in sorumluluğunun belirlenmesini ve görevden alınmasını istemişti.
Kuruluşlar, Kitanoviç’in sosyal medyada paylaştığı yapay zekâyla oluşturulmuş bir görselde Draža Mihailoviç ve Ratko Mladiç’in de aralarında bulunduğu kişilerin yüceltildiğini savunmuştu. Görselde Mladiç, bazı tarihi Sırp figürleriyle birlikte “Göksel ordunun generalleri” ifadesiyle gösterilmişti.
Kuruluşlar ayrıca Savcılıktan paylaşımın içeriğini ve bağlamını resen inceleyerek suç unsuru bulunup bulunmadığını araştırmasını talep etmişti.
Kuzey Makedonya hükümeti ise daha önce yaptığı açıklamada Mladiç’in yetkili uluslararası mahkeme tarafından soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından kesin hükümle mahkûm edildiğini hatırlatmış, Kitanoviç’in paylaşımının kişisel görüşü olduğunu ve hükümet açısından kabul edilemez olduğunu belirtmişti.
Kitanoviç daha sonra paylaşımını sosyal medya hesaplarından silmiş ve Başbakan Hristijan Mickoski’den kamuoyu önünde özür dilemişti.
Ratko Mladiç, 27 Ağustos’ta 84 yaşında Lahey’deki cezaevi hastanesinde hayatını kaybetmişti. Mladiç, 1995’te Srebrenitsa’da 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuğun öldürüldüğü soykırımdaki rolü ile Bosna Hersek savaşı sırasında işlenen diğer suçlardan ömür boyu hapis cezasına çarptırılmıştı.
