Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, hükümetin kara para aklama, yolsuzluk ve kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında attığı adımların ülkenin Mali Eylem Görev Gücü’nün (FATF) “Gri Liste”sinden çıkması açısından Bulgaristan’a güçlü bir konum sağladığını söyledi.
Radev, Bakanlar Kurulu’nda düzenlenen Koordinasyon ve İşbirliği Konseyi toplantısında, Bulgaristan’ın FATF tarafından artırılmış gözetim altında tutulan ülkeler listesinden çıkarılmasına yönelik çalışmaların geldiği aşamayı değerlendirdi. Toplantının gündeminde, FATF’ye yapılacak bir sonraki raporlama ve ülkedeki reformların uygulanma durumu ele alındı.
“Sadece suçları ortaya çıkarmak yeterli değil”
Başbakan Radev, hükümetin yaklaşımının yalnızca meydana gelmiş yolsuzluk ve suistimalleri soruşturmakla sınırlı olmadığını belirtti. Radev’e göre asıl hedef, kara para aklama, yolsuzluk ve kayıt dışı ekonominin ortaya çıkmasını önleyecek kalıcı mekanizmalar oluşturmak.
Radev, hükümetin programında yolsuzluk, kayıt dışı ekonomi ve kara para aklamayla mücadeleye özel ve öncelikli bir bölüm ayrıldığını ifade etti. Yetkili kurumların gelen ihbar ve yolsuzluk iddialarına hızlı şekilde müdahale etmesinin yanı sıra, gelecekte benzer uygulamaların gerçekleşmesini önleyecek sistemlerin kurulmasına önem verildiğini vurguladı.
“Sigma” sistemiyle kamu ihaleleri mercek altında
Radev’in açıklamalarında öne çıkan araçlardan biri ise kamu ihalelerinin izlenmesi amacıyla kullanılan “Sigma” sistemi oldu.
Bulgaristan Radyosu’nun aktardığına göre sistem bugüne kadar yaklaşık 200 bin kamu ihalesini analiz etti. Bu ihalelerin yüzde 30’undan fazlasında yalnızca bir adayın bulunduğunun tespit edildiği belirtildi. Hükümet, sistemin daha da geliştirilerek Ticaret Sicili’yle bağlantılı hale getirilmesini ve şirketler arasındaki olası bağlantıların ortaya çıkarılmasını planlıyor.
Sistemin ilerleyen aşamalarda yalnızca ihalelerdeki katılımcıları değil, aynı zamanda olağandışı fiyatları ve fiyat anormalliklerini de tespit etmesi hedefleniyor. Böylece kamu kaynaklarının kötüye kullanılması ihtimalinin daha ihale sürecinin başında belirlenmesi amaçlanıyor.
Altyapı projelerinde referans fiyat uygulaması
Hükümet ayrıca su ve kanalizasyon projeleri ile yol onarımları ve inşaat çalışmalarında referans fiyatlar oluşturulması üzerinde çalışıyor.
Bu uygulamayla kamu tarafından finanse edilen projelerde gerçekçi olmayan veya aşırı yüksek fiyatların daha kolay tespit edilmesi hedefleniyor. Hükümetin yaklaşımına göre bu tür mekanizmalar, yolsuzlukla mücadelede yalnızca olay gerçekleştikten sonra soruşturma yürütmek yerine, usulsüzlüğün meydana gelmesini önlemeye yardımcı olacak.
TOLL sistemi, gümrük ve gelir idaresi arasında koordinasyon
Radev’in gündeme getirdiği bir diğer konu ise devlet kurumları arasındaki dijital koordinasyonun güçlendirilmesi oldu.
TOLL sistemi, gümrük makamları ve Ulusal Gelirler Ajansı (NAP) arasında daha etkin bilgi paylaşımı ve koordinasyon sağlanması için çalışmalar yürütülüyor. Amaç, ekonomik faaliyetlerin daha şeffaf biçimde takip edilmesi, kayıt dışı ekonominin azaltılması ve şüpheli finansal hareketlerin daha erken aşamada tespit edilebilmesi.
Bulgaristan 2023’ten beri FATF’nin “Gri Liste”sinde
Bulgaristan, Ekim 2023’te FATF’nin “artırılmış gözetim altındaki ülkeler” listesine alınmıştı. FATF’nin resmi tanımına göre kamuoyunda “Gri Liste” olarak adlandırılan bu kategori, kara para aklama, terörizmin finansmanı ve yayılmanın finansmanıyla mücadele sistemlerinde stratejik eksiklikleri bulunan ancak bunları gidermek için FATF ile birlikte çalışan ülkeleri kapsıyor.
FATF’nin Haziran 2026 değerlendirmesinde Bulgaristan açısından önemli bir ilerleme kaydedildiği belirtildi. Kuruluş, Bulgaristan’ın eylem planını büyük ölçüde tamamladığı ve reformların uygulanmaya başladığını ve sürdürüldüğünü doğrulamak amacıyla ülkede yerinde değerlendirme yapılmasının uygun olduğu sonucuna vardı.
FATF, Bulgaristan’ın kara para aklamayla mücadelede risk temelli denetim, gerçek faydalanıcı bilgilerinin güncel tutulması, şüpheli işlem bildirimlerinin otomatik önceliklendirilmesi, kara para aklama soruşturmaları ve davalarının geliştirilmesi, suç gelirlerine el koymanın güçlendirilmesi ve terörizmin finansmanıyla mücadele gibi alanlarda reformlar gerçekleştirdiğini bildirdi.
Tüm FATF tavsiyeleri teknik açıdan karşılandı
Bulgaristan açısından bir başka önemli gelişme de MONEYVAL değerlendirmesinde yaşandı.
Avrupa Konseyi bünyesindeki MONEYVAL, Haziran 2026’da Bulgaristan’ın teknik uyum alanında FATF’nin 40 tavsiyesinin tamamını “uyumlu” veya “büyük ölçüde uyumlu” seviyede karşıladığını açıkladı. Ancak ülkenin FATF Gri Listesi’nden çıkarılmasına ilişkin nihai kararın henüz verilmediği belirtildi.
Dolayısıyla Bulgaristan açısından artık yalnızca mevzuatın ve teknik düzenlemelerin kabul edilmesi değil, bu düzenlemelerin uygulamada ne kadar etkili olduğunun gösterilmesi kritik önem taşıyor.
FATF heyetinin Bulgaristan ziyareti bekleniyor
Başbakan Radev’in açıklamaları, FATF temsilcilerinin Bulgaristan’a gerçekleştirmesi beklenen ziyaret öncesinde geldi. Radev, kalan sürede hükümet kurumlarının eylem planındaki görevleri hızlı, kaliteli ve zamanında tamamlaması gerektiğini söyledi.
FATF’nin Haziran ayındaki kararına göre Bulgaristan’ın eylem planını büyük ölçüde tamamlamasının ardından yerinde değerlendirme yapılması gerekiyor. Bu değerlendirme, ülkede gerçekleştirilen reformların yalnızca kâğıt üzerinde kalıp kalmadığının ve sürdürülebilir şekilde uygulanıp uygulanmadığının belirlenmesi açısından önem taşıyor.
“Gri Listeden” çıkış için son aşama
Bulgaristan halen FATF’nin 19 Haziran 2026 tarihli artırılmış gözetim listesindeki ülkeler arasında yer alıyor. Dolayısıyla Başbakan Radev’in sözünü ettiği “Gri Listeden çıkış” henüz gerçekleşmiş değil. FATF’nin resmi listesinde Bulgaristan hâlâ bulunuyor.
Hükümet ise son dönemde gerçekleştirilen reformların ve özellikle kara para aklama ile yolsuzluğun önlenmesine yönelik yeni mekanizmaların Bulgaristan’ın listeden çıkarılması için güçlü bir temel oluşturduğunu savunuyor.
Radev, önümüzdeki dönemde kurumlar arasındaki koordinasyonun hızlandırılması ve mevcut eylem planındaki çalışmaların eksiksiz tamamlanması çağrısında bulunarak, Bulgaristan’ın FATF değerlendirmesinden olumlu sonuç almasının önemine dikkat çekti.
Sonuç olarak, Bulgaristan’ın “Gri Liste”den çıkış sürecinde önemli teknik ilerleme kaydettiği görülüyor. Ancak nihai karar, reformların sahada ne ölçüde etkili ve sürdürülebilir olduğuna ilişkin FATF değerlendirmesine bağlı olacak.
