Bosna Hersek’in kuzeybatısında yer alan Prijedor ve Sana Vadisi’nde savaş suçları ve soykırım unsurları taşıyan katliamların kurbanları için 20 Temmuz’da düzenlenecek anma programının hazırlıkları tamamlandı. Organizasyon Komitesi, bu yılki merkezi programın ve toplu cenaze namazının Kamiçani yerleşiminde gerçekleştirileceğini açıkladı.
Düzenlenen basın toplantısında konuşan Bihac Müftüsü ve Organizasyon Komitesi Başkanı Mehmed Kudiç, hafıza kültürünün önemine dikkat çekerek, son yıllarda Prijedor ve Sana Vadisi kurbanlarının anılmasında önemli ilerleme kaydedildiğini söyledi.
Kudiç, başta Bosna Hersek İslam Birliği, Bosna Hersek Cumhurbaşkanlığı, Federasyon Hükümeti ve Una-Sana Kantonu Hükümeti olmak üzere sürece destek veren kurumlara teşekkür etti. Una-Sana Kantonu Hükümeti’nin 20 Temmuz’u yas günü ilan ettiğini, ancak diğer yönetim seviyelerinde bu yöndeki taleplerin kabul edilmediğini belirtti.
Beş kurban için toplu cenaze namazı kılınacak
Bu yıl Kamiçani’de beş kurbanın defnedileceğini belirten Kudiç, bunlardan üçünün Sanski Most, ikisinin ise Prijedor’dan olduğunu ifade etti. Toplu cenaze namazını Bosna Hersek İslam Birliği Başkanı Hüseyin Kavazoviç’in kıldırması beklenirken, çok sayıda yerli ve yabancı yetkilinin programa katılması öngörülüyor.
Programın, Una-Sana Kantonu Radyo Televizyonu başta olmak üzere çeşitli medya kuruluşları tarafından canlı yayımlanacağı bildirildi.
Trnopolye kampı bu yılın ana teması
Organizasyon Komitesi üyesi ve Kayıp Kişiler Enstitüsü yetkilisi Mujo Begiç, bu yılki programın odağında Prijedor yakınlarındaki Trnopolye kampının yer aldığını söyledi. Begiç, söz konusu kampın Bosna Hersek savaşının en bilinen gözaltı merkezlerinden biri olduğunu belirtti.
Verilere göre 1992 yılı mayıs ayı sonundan aralık ayına kadar Trnopolye kampından 23 binden fazla Boşnak ve Hırvat geçti. Begiç, en az 211 kişinin öldürüldüğünü, çok sayıda kişinin ise hâlâ kayıp olduğunu ifade etti.
Kampta kadın ve çocukların da tutulduğunu vurgulayan Begiç, bu konunun bilimsel açıdan daha fazla incelenmesi gerektiğini kaydetti. Anma etkinlikleri kapsamında kamp hakkında panel ve yuvarlak masa toplantıları düzenlendiği de bildirildi.
Kayıp kişilerin bulunmasında zorluklar sürüyor
Begiç, kayıp kişilerin bulunması ve kimlik tespiti sürecinin giderek zorlaştığını belirterek, elde edilen bilgilerin yetersiz kaldığını söyledi. Sanski Most’taki Şeykovaça Kimlik Tespit Merkezi’nde bazı kalıntılardan genetik örnek elde edilemediğini, bu nedenle savcılıklarla iş birliği içinde bu kalıntıların uygun şekilde defnedileceğini ifade etti.
Ayrıca Prijedor bölgesinde, özellikle Kozarac çevresinde yeni toplu mezarların bulunmasının beklendiği kaydedildi.
Anma kapsamında çeşitli etkinlikler düzenlenecek
Anma etkinlikleri çerçevesinde 19 Temmuz’da Bihaç-Kamiçani arasında geleneksel bisiklet maratonu düzenlenecek. Katılımcılar, kurbanların naaşlarıyla birlikte Kamiçani’deki anma merkezine ulaşacak.
Sanatçı Anita Zeçiç’in “Suçun İzleri” adlı sergisi de program kapsamında ziyaretçilere açılacak.
20 Temmuz günü saat 11.00’de anma programının canlı yayını başlayacak, saat 12.15’te dini programın ardından beş kurban için cenaze namazı kılınacak.
Yetkililer, bugüne kadar Prijedor’da 2 bin 600’den fazla kurbanın defnedildiğini, çok sayıda kişinin ise hâlâ kayıp olduğunu belirtti. Ayrıca savaş suçlarına ilişkin birçok davanın sonuçlandığı, ancak yargı süreçlerinin hızından memnun olunmadığı ifade edildi.
Organizasyon Komitesi, Bosna Hersek halkını ve yurt dışında yaşayanları 20 Temmuz’daki anma programına katılarak kurbanları anmaya davet etti.
1992-1995 yılları arasında Prijedor’da yaklaşık 50 bin kişi zorla yerinden edilirken, çoğu Sırp olmayan 3 bin 176 sivil hayatını kaybetti. Bölgede kurulan kamplarda binlerce kişi hukuka aykırı şekilde alıkonulurken, işkence ve cinsel şiddet gibi ağır insan hakları ihlalleri yaşandı.
