Pećina Orlovača, Romanija Dağı eteklerinde, Sarajevo yakınlarında yer alan ve tarih öncesi buluntularıyla dikkat çeken önemli bir doğa ve bilim alanı olarak öne çıkıyor.
Zengin mağara oluşumları, endemik canlı türleri ve yaklaşık 16.500 yıllık mağara ayısı kalıntılarıyla ülkenin en değerli speleolojik noktalarından biri kabul ediliyor.
Uzman rehber Miloš Vujadin’e göre mağaranın yakınında Sinjava adlı küçük bir nehrin kaynağı bulunurken, mağaranın üzerinde 1.056 metre yüksekliğe ulaşan Orlovača tepesi yükseliyor.
1975 yılında keşfedilen mağara, ilk araştırmacıların içeri girmesiyle bilimsel incelemelere açıldı. Zamanla turizme uygun hale getirilen alan, bugün dünyanın farklı ülkelerinden ziyaretçi ağırlayan bir turizm ve araştırma kompleksi haline geldi.
Mağaranın girişine tepe üzerinden ulaşılıyor ve ziyaretçilere açık güzergâh 500 metreden uzun. Bu rota boyunca sarkıtlar, dikitler, sütunlar, perde şeklindeki oluşumlar, aragonit ve mercan benzeri yapılar gibi etkileyici doğal şekiller görülebiliyor.
Vujadin, Orlovača’nın yalnızca görsel açıdan değil, bilimsel açıdan da büyük önem taşıdığını belirtiyor. Mağaradaki oluşumların antik ve Rönesans dönemine ait yapılara benzediğini ifade eden uzman, buranın hem estetik hem de paleontolojik ve biyocoğrafik açıdan değerli olduğunu vurguluyor.
Mağarada yaşayan canlılar arasında özellikle omurgasız türler dikkat çekiyor. Bunlardan biri olan Charonites orlovacensis, adını bu bölgeden alıyor. Görme yetisi olmayan bu tür, mağara ortamına uyum sağlayarak dokunma duyusuyla hareket ediyor ve insan etkisine karşı oldukça hassas.
Ayrıca mağarada koruma altındaki yarasa türleri de bulunuyor. Bunlar arasında küçük nalburunlu yarasa ve küçük fare kulaklı yarasa yer alıyor. Bu canlılar, böceklerle beslenerek ekosistemde önemli bir denge unsuru oluşturuyor. Kış aylarında kış uykusuna yattıkları için mağara bu dönemde ziyarete kapalı tutuluyor.
Mağarada bulunan en dikkat çekici buluntular arasında Ursus spelaeus türüne ait yaklaşık 16.500 yıllık kemik kalıntıları da yer alıyor. Bu kalıntılar, mağara bünyesindeki müzede sergileniyor ve Avrupa’nın en önemli paleontolojik bulguları arasında gösteriliyor.
Mağaranın kesin yaşı bilinmemekle birlikte, oluşumunun yüz binlerce hatta milyonlarca yıl öncesine dayandığı tahmin ediliyor.
Toplam 14 bölümden oluşan mağaranın dokuz bölümü ziyaretçilere açık. Orlovača Mağarası, 2011 yılından bu yana “doğal anıt” statüsüyle koruma altında bulunuyor.
