Kuzey Makedonya’daki Mavrova Millî Parkı’nda yaşayan boz ayıların yerleşim yerlerinde görülmesi, bölge halkının güvenliği ve atık yönetimine ilişkin endişeleri artırıyor. Parkta 180’den fazla ayının yaşadığı belirtilirken, özellikle çöp konteynerlerindeki yiyecek atıklarının hayvanları yerleşim yerlerine çektiği ifade ediliyor.
Mavrova Millî Parkı Müdürü Haris İbraimi, mart ayında yaptığı açıklamada parkta 180’den fazla boz ayı bulunduğunu doğrulamıştı. Açıklama, Rostuşe’deki bir otoparkta ayı görülmesinin ardından yapılmıştı.
Bölgedeki diğer yerleşim yerlerinde de daha önce evlerin bahçelerine giren ayılar görüntülenmişti.
Ayı sayısının parkın kapasitesini aştığı iddia ediliyor
2023 yılında yapılan uzman değerlendirmelerinde, Mavrova Millî Parkı’ndaki ayı sayısının 160 ile 180 arasında olduğu, parkın tahmini kapasitesinin ise yaklaşık 70 ayı olduğu belirtilmişti.
Ancak mevcut ayı nüfusunun parkın taşıma kapasitesini aşıp aşmadığının belirlenmesi için daha güncel bilimsel araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.
Çöp konteynerleri ayıları yerleşim yerlerine çekiyor
Bölgedeki başlıca sorunlardan biri, yiyecek atıklarının ayıların kolayca ulaşabileceği çöp konteynerlerinde bulunması.
Yerleşim yerlerinin yakınında yiyecek bulan ayıların aynı noktalara tekrar gelmeye alışabildiği, bunun da insanlarla karşılaşma riskini artırdığı belirtiliyor.
Özellikle ormanlık alanlara yakın köylerde bu durum daha belirgin hâle geliyor.
Haziran 2025’te Mavrova ve Rostuşe Belediyesine bağlı Trebişte köyünde bir ayının çöp konteynerlerini karıştırdığı görüntülenmişti. Benzer riskin Galiçnik köyü için de geçerli olduğu ifade ediliyor.
Uzmanlardan ayılara dayanıklı konteyner önerisi
Uluslararası Doğa Koruma Birliği bünyesindeki Avrupa Büyük Etoburlar Girişimi, Ekim 2023’te Kuzey Makedonya hükümetine ayıların yerleşim yerlerindeki atıklarla beslenmesini önlemeye yönelik tedbirler alınmasını tavsiye etmişti.
Uzmanların önerileri arasında ayıların açamayacağı çöp konteynerlerinin yerleştirilmesi, çöplerin düzenli toplanması ve eğitimli müdahale ekiplerinin oluşturulması bulunuyor.
Yerleşim yerlerinde yiyecek aramaya alışmış ayılar için ise önleyici tedbirlerin tek başına yeterli olmayabileceği, bu durumlarda bireysel risk değerlendirmesi ve uygun müdahale gerektiği belirtiliyor.
Alınan önlemlerin kapsamı belirsiz
Kuzey Makedonya hükümeti, Ekim 2023’te boz ayıların yönetimine yönelik bir eylem planı hazırlanması ve ilgili kurumlar arasında koordinasyon sağlanması için talimatlar vermişti.
Ancak kamuya açık bilgilerden Galiçnik ve çevresindeki köylere kaç adet ayılara dayanıklı konteyner yerleştirildiği veya önerilen tedbirlerin ne ölçüde uygulandığı belirlenemiyor.
Koruma altındaki boz ayıların yaşam alanlarının korunmasıyla bölge halkının güvenliğinin birlikte sağlanması gerektiği vurgulanırken, atıkların uygun şekilde depolanması ve düzenli toplanması öncelikli önlemler arasında gösteriliyor.
