Makedonya Türk Sivil Toplum Teşkilatları Birliği (MATÜSİTEB), Ohri Çerçeve Anlaşması’nın imzalanmasının 25. yılı dolayısıyla Türk toplumunun eğitim, dil, kamu kurumlarında temsil ve bölgesel kalkınma alanlarındaki beklentilerini gündeme taşıdı.
MATÜSİTEB tarafından yapılan açıklamada, 2001 yılında imzalanan Ohri Çerçeve Anlaşması’nın ülkede toplumsal barışın yeniden tesis edilmesi, eşit vatandaşlık anlayışının güçlendirilmesi ve toplulukların kimlik, dil ve temsil haklarının güvence altına alınması açısından tarihi bir dönüm noktası olduğu belirtildi.
Ancak aradan geçen 25 yıla rağmen Türk toplumunun anlaşmadan beklediği kazanımların önemli bölümünün henüz tam olarak hayata geçirilemediği ifade edildi.
Türkçe eğitimde sorunlar sürüyor
Açıklamada, Türkçe eğitim hakkının anayasa ve yasalarla güvence altında olmasına rağmen uygulamada çeşitli sorunların devam ettiği belirtildi.
İlköğretim düzeyinde Köprülü, İştip’e bağlı Seltse ve Lakavitsa, Kruşevo’ya bağlı Sajdevo, Pehçevo’ya bağlı Tsrnik, Karbintsi’ye bağlı Klavuzlu ve Debre’ye bağlı Mogorçe köylerinde Türkçe sınıf açılması yönündeki veli taleplerinin uzun süredir sonuçlandırılmadığı kaydedildi.
Lise düzeyinde ise Türkçe eğitim imkânlarının genişletilmesi yerine daralma yaşandığı belirtilerek Gostivar Lisesi ve Teknik Lisesi’nde Türkçe sınıfların kapatılması, Kırçova’daki Mirko Mileski Lisesi’nde Grafik Tasarımı bölümünün sona erdirilmesi örnek gösterildi.
Yeterli Türkçe öğretmen kadrosunun uzun yıllardır oluşturulamamasının da önemli bir sorun olduğu vurgulandı.
Yükseköğretimde de Türk Dili ve Edebiyatı bölümlerindeki akademik kadro eksikliğinin sürdüğü, pedagoji fakültelerinde derslerin önemli bölümünün Türkçe yürütülemediği ifade edildi.
Bazı belediyelerde Türkçe resmi dil olarak kullanılmıyor
MATÜSİTEB, 2021 nüfus sayımı sonuçlarına göre Türk nüfusunun yüzde 20’nin üzerinde olduğu Karbintsi, Vasilevo ve Konçe belediyelerinde Türkçenin resmi dil olarak kullanılmadığını belirtti.
Konunun Ayrımcılığın Önlenmesi ve Korunmasından Sorumlu Komisyon’a taşındığı ve Komisyonun söz konusu uygulamaların ayrımcılık oluşturduğu yönünde karar verdiği aktarıldı.
Buna rağmen ilgili belediyelerin yasal yükümlülüklerini henüz yerine getirmediği ifade edildi.
Kamu kurumlarında Türklerin temsili yetersiz
Açıklamada, Ohri Çerçeve Anlaşması’nın temel unsurlarından biri olan kamu kurumlarında adil ve uygun temsil konusunda da Türk toplumunun geride kaldığı savunuldu.
Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık, Meclis, bakanlıklar, ajanslar ve bağlı kurumlarda Türklerin temsilinin anlaşmanın öngördüğü seviyenin altında olduğu belirtildi.
Eğitim alanında da Türk okullarında Türk pedagog, psikolog, kütüphaneci ve yöneticilerin sayısının yetersiz olduğu, eğitim müfettişliği, Devlet Sınav Merkezi ve Ders Kitapları Komisyonu gibi önemli kurumlarda Türklerin temsilinin sınırlı kaldığı ifade edildi.
MATÜSİTEB ayrıca Kamu Denetçisi kurumunun son dört yıldaki raporlarında kendi bünyesinde Türk çalışan bulunmadığına dikkat çekti. Kuruma yapılan başvuru sonrasında ayrımcılık yönünde karar verilmesine rağmen bugüne kadar düzeltici bir adım atılmadığı belirtildi.
Bölgesel kalkınma çağrısı
MATÜSİTEB, Türklerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerde altyapı yatırımları ve kamu hizmetlerine erişim konusunda da sorunlar bulunduğunu savundu.
Açıklamada, dengeli bölgesel kalkınma ile kamu kurumlarında adil temsil ilkesinin birlikte ele alınması gerektiği vurgulanarak, eşit vatandaşlık anlayışının günlük yaşamda karşılık bulabilmesi için tüm vatandaşların temel kamu hizmetlerine ve altyapı imkânlarına eşit şekilde erişebilmesinin sağlanması çağrısında bulunuldu.
MATÜSİTEB, açıklamasında Ohri Çerçeve Anlaşması’nın ortaya koyduğu birlikte yaşama ve eşit vatandaşlık anlayışına bağlılığını sürdürdüğünü belirterek, Türk toplumunun taleplerinin yapıcı ve çözüm odaklı bir yaklaşımla ele alınmasını istedi.
