Kuzey Makedonya’da sigara, tütün ve benzeri ürünlerin kullanımına ilişkin yeni yasanın bu yaz yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Yasa tasarısı salı günü hükümet toplantısında ele alınacak, ardından Meclis’e gönderilecek. Ülke genelinde 14 denetim kurumu, yasal düzenlemelere uyulmaması durumunda yaptırım uygulayacak. Başbakan, hiçbir işletme, bölge veya şehir için ayrıcalık tanınmayacağını vurguladı.
Başbakan, yasanın bir an önce kabul edilmesi çağrısında bulunarak, kurallara uymayanların cezasız kalmayacağını belirtti. “Kimse ayrıcalıklı olacağını düşünmesin. Bir kez ceza almadan kurtulabilirsiniz, belki ikinci kez de, ancak üçüncüde mutlaka yakalanır ve cezalandırılırsınız” dedi.
Yeni düzenlemeye göre, kafe ve restoran gibi işletmelerin açık alanları için bir yıllık uyum süresi tanınacak. Bu kapsamda terasların en az iki tarafının açık olması gerekecek.
Turizm ve gastronomi sektörü temsilcileri, yeni yasal düzenlemelere uyum sağlamak için teraslarını yeniden düzenleme imkânı bulacaklarını ve bu sayede ekonomik etkilerin en aza indirilebileceğini ifade etti.
Yasa, yalnızca işletmelerle değil, tütün endüstrisi temsilcileriyle yapılan görüşmeler sonucunda da şekillendirildi. Sektör temsilcileri, bazı alanlarda diyalogun sürdürülmesi gerektiğini belirtirken, aşırı düzenlemelerin kaçak ticareti artırabileceği uyarısında bulundu.
Yeni yasa ile birlikte sadece klasik sigaralar değil, elektronik sigaralar ve nikotin ile tütün içeren diğer yanmayan ürünler de yasak kapsamına alınacak. Sağlık Bakanı, düzenlemenin temel amacının özellikle gençleri korumak olduğunu vurguladı.
Yasaya göre; kafe ve restoranların yanı sıra özel şirketlerde, kamu kurumlarında, otobüs ve tren istasyonlarında, toplu taşıma duraklarında, pazarlarda ve kalabalık kamu alanlarında sigara içilmesi yasak olacak. Ayrıca tütün ürünlerinin reklamı da yasaklanacak; bu yasak sosyal medya ve influencer’ları da kapsayacak.
Yeni düzenleme, çocukların korunmasını güçlendirmeyi de hedefliyor. Buna göre, çocukların bulunduğu özel araçlarda sigara içilemeyecek ve sağlık ile eğitim kurumlarının girişlerinden 20 metre mesafede de sigara yasağı uygulanacak.
Yetkililer, eski yasada teraslarla ilgili yeterince açık kurallar bulunmadığını, yeni düzenleme ile bu alanların net kriterlere bağlandığını belirtti. Buna göre, terasların en az iki tarafının açık olması zorunlu olacak.
Yasaya uymayan bireylere 100 ila 300 euro arasında, işletmelere ise 2.000 ila 5.000 euro arasında para cezası kesilecek.
Resmî verilere göre, Makedonya’da yetişkin nüfusun yaklaşık yarısı sigara kullanıyor ve tütün her yıl 3.600’den fazla ölümle ilişkilendiriliyor.
