Kuzey Makedonya’da bir kişi 2025 yılında ortalama 417 kilogram atık üretti. Bu miktar, bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 5 (yaklaşık 20 kilogram) daha az olurken, Avrupa ortalamasının da altında kaldı.
Devlet İstatistik Kurumu verilerine göre ülkede toplam 755,7 bin ton atık oluştu. Bunun yaklaşık 640 bin tonu düzenli depolama alanlarına gönderildi. Atık miktarı azalmış olsa da, toplanan çöp miktarında artış yaşandı.
Yetkililer, bu artışın daha fazla yerleşim yerinin atık toplama sistemine dahil edilmesinden kaynaklandığını belirtti.
Atıkların büyük kısmı hanelerden geliyor
Toplam belediye atığının yüzde 84’ü doğrudan hanelerden kaynaklanırken, yüzde 16’sı ise ticari faaliyetlerden (mağazalar, restoranlar ve ofisler) oluştu.
Atık yapısına bakıldığında, ülkede geri dönüşümün oldukça sınırlı olduğu görülüyor. Toplanan atığın büyük kısmını 553 bin ton ile karışık atık oluşturuyor.
Ayrıştırılan atıklar arasında yaklaşık 35 bin ton organik atık, 15,5 bin ton plastik, 10 bin ton kâğıt ve çok az miktarda metal yer aldı.
En fazla atık Üsküp bölgesinde üretilip toplanırken, en az atık kuzeydoğu bölgesinde kaydedildi.
Avrupa’da daha fazla atık, daha yüksek geri dönüşüm
Eurostat verilerine göre Avrupa’da kişi başına düşen ortalama atık miktarı 527 kilogram seviyesinde. Almanya’da bu rakam 620 kilogramın üzerine çıkıyor.
Ancak Avrupa ülkelerinde atıkların büyük bölümü geri dönüştürülerek yeniden ekonomiye kazandırılıyor. Kuzey Makedonya’da ise durum farklı.
Toplanan belediye atıklarının yüzde 99,8’i depolama alanlarına gönderiliyor. Buna karşılık Slovenya’da belediye atıklarının yüzde 70’inden fazlası geri dönüştürülüyor.
Sanayi atıkları az, ancak riskli
2024 yılında ülkede sanayi kaynaklı atık miktarı yaklaşık 1,2 milyon ton olarak kaydedildi. Bu rakam son iki yıla göre yüzde 14’lük bir düşüşe işaret ediyor.
Sanayi atıklarının yaklaşık yarısı (550 bin ton) imalat sektöründen kaynaklanırken, büyük kısmı tehlikesiz atık olarak sınıflandırılıyor.
Madencilik ve taş ocakçılığı sektörü ise ülkedeki tehlikeli atıkların yüzde 97’sinden sorumlu. Enerji sektörü de yaklaşık 185 bin ton kül ve cüruf üretiyor.
Sanayi atıklarının yalnızca yarısı geri dönüştürülürken, yaklaşık 585 bin ton atık geri kazanıma gönderildi.
AB’ye kıyasla daha az sanayi atığı
Kuzey Makedonya’da kişi başına düşen sanayi atığı 655 kilogram seviyesinde. Avrupa Birliği ortalaması ise yaklaşık 4.850 kilogram ile bunun kat kat üzerinde.
AB’de özellikle Almanya gibi ülkelerde sanayi atığı yüksek olsa da, bu atıkların büyük bölümü yeniden üretim sürecine dahil ediliyor.
Uzmanlara göre Kuzey Makedonya’nın en büyük sorunlarından biri, atıkların önemli bir bölümünün toksik özellik taşıması. Ülkede toplam atığın yaklaşık dörtte biri tehlikeli kategoride yer alırken, Avrupa Birliği’nde bu oran yaklaşık yüzde 5 seviyesinde bulunuyor.
