Kuzey Makedonya’da devlet mülkiyetindeki konutlarda uzun yıllardır yaşayan binlerce kişiyi ilgilendiren yeni düzenleme hazırlanıyor.
Konut Kanunu’nda yapılması önerilen değişikliklerle, hak sahipleri gelir durumlarına göre farklı kategorilere ayrılacak; konutlarını satın alabilecek, kiracı olarak kalabilecek veya gerekli şartları yerine getirmemeleri halinde tahliye edilebilecek.
“Sloboden Peçat”ın analizine göre, düzenlemeyle başvuru sürelerinin uzatılması, metrekare başına 0 ile 190 denar arasında değişen kira bedelleri uygulanması ve konutların 30 yıla kadar vadeyle satın alınabilmesi öngörülüyor.
Yeni düzenlemenin en önemli değişikliklerinden biri, devlet konutlarında yaşayanların artık aynı koşullara tabi tutulmaması olacak. Hanenin toplam geliri dikkate alınarak kişinin konutu satın alma hakkı, ödeyeceği kira miktarı ve konutta kalma şartları belirlenecek.
Başvurular için son tarih 31 Aralık 2027
Konutun satın alınması veya kullanım hakkının devredilmesi için başvuru süresinin 31 Aralık 2027’ye kadar uzatılması öngörülüyor.
Bu imkan, konutu 16 Mayıs 1998’den önce düzenlenen bir belge veya sözleşmeye dayanarak kullanan kişiler ile kullanım hakkına sahip ancak hayatını kaybetmiş kişilerin belirli aile üyelerini kapsayacak.
Yeni sistemde kullanıcılar gelir durumlarına göre dört kategoriye ayrılacak. Sosyal yardım veya sürekli nakdi yardım alan sosyal risk grubundakiler ilk kategoride yer alacak. Bunun dışında hane geliri 1,5 ortalama net maaşa kadar olanlar düşük gelirli, 1,5 ile 2,5 ortalama net maaş arasında olanlar orta gelirli, 2,5 ortalama net maaşın üzerinde gelire sahip olanlar ise yüksek gelirli olarak değerlendirilecek.
Sosyal yardım alanlardan kira alınmayacak
Sosyal risk grubunda bulunan vatandaşların konutu satın almalarına izin verilmeyecek ve bu kişiler yalnızca kiracı olarak kalabilecek.
Ancak sosyal veya sürekli nakdi yardım aldıkları süre boyunca kira ödemeyecekler.
Diğer gelir gruplarındaki vatandaşlar ise gerekli koşulları karşılamaları halinde kiralama veya satın alma seçeneklerinden yararlanabilecek.
Kira bedelleri de gelir seviyesine göre belirlenecek. Düşük gelirli haneler için metrekare başına 25 veya 35 denar, orta gelirli haneler için 62 veya 95 denar, yüksek gelir grubundakiler için ise 190 denar kira öngörülüyor.
Buna göre, yüksek gelir kategorisindeki bir kişinin 60 metrekarelik devlet konutu için aylık kirası 11 bin 400 denar olacak.
Gelir durumları en az yılda bir kez kontrol edilecek. Konutu kullanan kişiler de mali durumlarında meydana gelen değişiklikleri bildirmekle yükümlü olacak.
Konutlar 30 yıl vadeyle satın alınabilecek
Düşük, orta ve yüksek gelir grubundaki kişilere, diğer yasal koşulları da karşılamaları halinde konutlarını satın alma hakkı tanınacak.
Satın alma hakkından yararlanmak isteyenlerin vatandaşlık şartını karşılaması, konutun bulunduğu belediyede daimi ikametgahının bulunması, konutu 13 Ağustos 2009’dan önce kullanmaya başlamış olması, başka bir konuta sahip olmaması ve devlet mülkiyetindeki başka bir konut veya iş yerini kullanmaması gerekecek.
Satın alma hakkı elde edenler için ödemelerin en fazla 30 yıla, yani 360 eşit aylık taksite bölünebilmesi öngörülüyor. Yıllık faiz oranı ise sabit yüzde 4 olacak.
Başvuru yapmayanlar tahliye edilebilecek
Düzenlemenin en önemli maddelerinden biri de statüsünü belirlenen süre içerisinde düzenlemeyen kişileri ilgilendiriyor.
Kullanıcıların satın alma veya kiralama başvurusunda bulunmaları için 31 Aralık 2027’ye kadar süreleri olacak. Bu tarihe kadar başvurmayanlara 31 Mart 2028’e kadar ek süre tanınacak.
Ek süre içerisinde de başvuru yapılmaması halinde zorunlu tahliye gündeme gelebilecek.
Başvurusu reddedilen bir kişinin, kararın ardından 30 gün içerisinde yeni bir kiralama veya satın alma başvurusu yapmaması durumunda da tahliye işlemi uygulanabilecek.
Yeni düzenlemeyle kiracı olarak kalmayı tercih edenlere daha sonra konutu satın alma imkanı da tanınıyor. Şartları karşılayan kişiler, kira sözleşmesi imzaladıktan sonra ilerleyen dönemde satın alma başvurusunda bulunabilecek.
Satış gelirleriyle yeni devlet konutları yapılacak
Devlet konutlarının satışından elde edilecek gelirlerin özel amaçlı bir hesaba aktarılması planlanıyor.
Bu kaynakların başka harcamalarda kullanılması yerine yalnızca yeni devlet konutlarının inşasına yönlendirilmesi öngörülüyor.
Böylece mevcut devlet konutlarının bir bölümünün hak sahiplerine satılmasıyla elde edilen gelir kullanılarak yeni kamu konutlarının oluşturulması hedefleniyor.
