Dünya piyasalarında ham petrol fiyatları yeniden yükselişe geçti. Sadece bugün varil fiyatı yüzde 7 artarak tekrar 90 doların üzerine çıktı. Artışta Orta Doğu’daki yeni saldırılar etkili olurken, gelişme Kuzey Makedonya’da akaryakıt fiyatlarında indirim beklentisini de zayıflattı.
Petrol fiyatlarının önceki iki gün istikrar kazanması, hükümete gelecek haftadan itibaren akaryakıtta olası bir ucuzlama konusunda umut vermişti. Ancak son yükselişle birlikte piyasadaki belirsizlik yeniden arttı.
Başbakan Hristijan Mickoski, Kuzey Makedonya’nın bölgede en düşük dizel ve kurşunsuz benzin fiyatlarına sahip ülkeler arasında olduğunu belirterek, hükümetin uyguladığı vergi politikalarına dikkat çekti.
Mickoski, “Akaryakıt ürünleri borsadan satın alınıyor ve tüm ülkeler aynı piyasadan alım yapıyor. Biz hükümet olarak diğer bazı ülkelerin yapmadığı bir şeyi yaptık; özel tüketim vergilerinin büyük bölümünden ve katma değer vergisinden vazgeçtik. Önümüzdeki dönemde fiyatlarda yeniden aşağı yönlü bir düzenleme bekliyorum” dedi.
Makedonya’da akaryakıt fiyatları bölgenin en düşükleri arasında
Sitel televizyonunun bölgesel karşılaştırmasına göre Kuzey Makedonya, akaryakıt fiyatlarında Balkan ülkeleri arasında en uygun seviyelerde bulunuyor.
Makedonya’da EuroSuper BS-95 benzinin litre fiyatı yaklaşık 1,50 euro seviyesinde bulunurken, bu rakamla ülke Bosna Hersek’in ardından ikinci sırada yer alıyor. Bosna Hersek’te benzin fiyatı 1,45 euro seviyesinde. Slovenya, Hırvatistan, Macaristan, Sırbistan, Karadağ, Avusturya ve İtalya’da ise fiyatlar daha yüksek. İtalya’da benzin litre başına yaklaşık 2 euroya ulaşıyor.
Dizelde ise Kuzey Makedonya, Bosna Hersek ile birlikte en ucuz ülkeler arasında yer alıyor. Her iki ülkede de dizelin litre fiyatı yaklaşık 1,60 euro. Sırbistan’da dizel 1,91 euroya, İtalya’da ise 2 euronun üzerine çıkıyor.
50 litrelik depo karşılaştırması
50 litrelik benzin deposu doldurulduğunda Makedonya’da maliyet yaklaşık 75,50 euro olurken, aynı miktar İtalya’da 99,50 euroya ulaşıyor. Avusturya’da 93,50 euro, Sırbistan’da ise 85 euro ödeniyor.
Dizelde de benzer tablo görülüyor. Makedonya ve Bosna Hersek’te 50 litrelik depo yaklaşık 80 euroya dolarken, bu rakam Sırbistan’da 95,50 euro, Avusturya’da 102,50 euro, İtalya’da ise 109 euroya çıkıyor.
Bölge ülkeleri fiyatları kontrol etmek için önlem aldı
Orta Doğu’daki savaşın başlamasının ardından birçok ülke akaryakıt fiyatlarını sınırlamak için farklı önlemler aldı. Sırbistan, Karadağ ve Hırvatistan özel tüketim vergilerinde indirime giderken, Slovenya çevre ücretlerini kaldırarak otoyollar dışındaki akaryakıt fiyatlarını sabitledi. Bosna Hersek ise kâr marjlarına sınırlama getirdi.
Kuzey Makedonya’da ise halen indirilmiş özel tüketim vergileri uygulanıyor. Benzinde vergi indirimi litre başına 1 denar, dizelde ise 2 denar seviyesinde bulunuyor.
Muhalefet: “Ucuz fiyat değil, düşük alım gücü göstergesi”
Ana muhalefet partisi SDSM ise hükümetin akaryakıt fiyatlarını başarı olarak göstermesini eleştirdi. Parti, Eurostat verilerine atıfta bulunarak Kuzey Makedonya’nın Avrupa’da en düşük yaşam standardına ve en zayıf satın alma gücüne sahip ülkeler arasında olduğunu savundu.
SDSM’den yapılan açıklamada, “Ortalama tüketim sepetinin maliyeti Makedonya’da 50 euro seviyesinde, Avrupa Birliği’nde ise 100 euro. Düşük fiyatlar başarı değil, yoksulluğun ve düşük satın alma gücünün göstergesidir” ifadeleri kullanıldı.
Verilere göre, ABD-İsrail-İran savaşı başladığından bu yana Makedonya’da benzin fiyatları litre başına 18,5 denar, dizel fiyatları ise 27,5 denar arttı.
