Kosova Cumhurbaşkanlığı görevini vekâleten yürüten Albulena Haxhiu, ülkede savaş sonrası hâlâ kayıp olan kişilerle ilgili olarak Sırbistan’ın doğrudan sorumlu olduğunu belirtti. Haxhiu, Sırbistan’ın askeri, polis ve devlet arşivlerini kapalı tutmasının süreci engellediğini ifade etti.
“Na Mungojnë” (Eksiklerimiz Var) projesinin kapanışında konuşan Haxhiu, belgeseller ve kamuya açık tartışmalar aracılığıyla kayıp kişilerin ailelerinin hikâyelerinin gündeme taşındığını hatırlattı. Ailelerin tek talebinin, yakınlarının akıbetini öğrenmek olduğunu vurguladı.
Sırbistan’daki arşivlerde, emirler, defin ve yeniden çıkarma işlemleri ile olası mezar yerlerine ilişkin bilgilerin bulunabileceğini belirten Haxhiu, bu verilerin aileler tarafından 25 yılı aşkın süredir beklendiğini söyledi.
Toplu mezarların Sırbistan topraklarında bulunmasının, delillerin bilinçli şekilde gizlendiğini ortaya koyduğunu ifade eden Haxhiu, arşivlerin açılmasının Belgrad’ın insiyatifine bırakılamayacağını belirtti. Uluslararası topluma çağrıda bulunan Haxhiu, bu konunun Sırbistan’ın açık bir yükümlülüğü olarak ele alınması gerektiğini vurguladı.
Yaklaşık 1.600 kişinin hâlâ kayıp olduğunu hatırlatan Haxhiu, bu kişilerin yalnızca istatistik olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.
Haxhiu ayrıca, kayıp kişilerin akıbetini ortaya çıkarmanın yalnızca ailelerin çabasıyla sınırlı kalamayacağını, bunun sürekli kurumsal çalışma gerektirdiğini belirtti. Bu kapsamda soruşturma, belgeleme, adli tıp çalışmaları ve ailelerle iş birliğinin önemine dikkat çekti.
Kosova’daki kurumların son yıllarda bu alanda ilerleme kaydettiğini ifade eden Haxhiu, özellikle yasal düzenlemeler ve kapasite artışının etkili olduğunu söyledi. Sırbistan’ın iş birliği yapmaması nedeniyle gıyabi yargılamaların da mümkün hâle geldiğini belirtti.
Haxhiu, Kosova’nın bu konuda önemli adımlar attığını, Temmuz 2023’te Uluslararası Kayıp Kişiler Komisyonu’na (ICMP) katıldığını ve Ağustos 2023’te Savaş Suçları Enstitüsü’nün kurulduğunu da sözlerine ekledi.
