Eski Yugoslavya lideri Josip Broz Tito’nun ölümünün üzerinden 46 yıl geçti. Yugoslavya’nın ömür boyu devlet başkanı olan Tito’nun tarihi rolü ve mirası, bugün de farklı görüşlerle değerlendirilmeye devam ediyor.
Bazıları için Tito; istikrar, daha iyi yaşam koşulları, barış ve uluslararası saygınlığın simgesi olarak görülürken, diğerleri onu güçlü siyasi otoriteye sahip bir komünist lider olarak eleştiriyor.
Tito’nun, 1945 yılında Üsküp meydanında yaptığı konuşmada Makedonya ve Makedon halkına değinen ilk devlet adamı olduğu ve Makedonların özgürlük mücadelesini, kimliğini, dilini ve kültürünü tanıdığı ifade ediliyor.
Titovi Levi Sili adlı dernek, her yıl 4 ve 25 Mayıs tarihlerinde Tito’yu anma etkinlikleri düzenliyor. Dernek Başkanı Boşko Spasovski, Tito’nun mirasını yaşatmanın kendileri için bir sorumluluk olduğunu belirtti.
Tito’nun yönetimi sırasında Makedonya’yı 16 kez ziyaret ettiği, özellikle 1963 yılında Üsküp’te meydana gelen yıkıcı deprem sonrası kente gelerek yeniden inşa sürecine destek verdiği hatırlatılıyor.
Son ziyaretini 1978 yılında gerçekleştiren Tito, o dönemde yüz binlerce kişi tarafından karşılanmıştı.
1980 yılında Ljubljana’da hayatını kaybeden Tito’nun ölümünün ardından Yugoslavya’nın dağılması süreci başladı. Buna rağmen, o döneme yönelik nostalji günümüzde de varlığını koruyor; hem bir istikrar sembolü hem de geçmişin zorluklarını hatırlatan bir dönem olarak değerlendiriliyor.
-Josip Broz Tito kimdir?
Josip Broz Tito, 1892’de Hırvatistan’da doğdu. Zagreb’deki askerliği sırasında Birinci Dünya Savaşı başlayınca birliğiyle Sırbistan’a gönderildi. Savaş karşıtı propaganda nedeniyle tutuklanan Tito, bir yıl sonra serbest kalarak yeniden cepheye gitti.
Rus askerlerine tutsak düşen Tito, gönderildiği çalışma kamplarında Rus devrimci işçi hareketinin temsilcileriyle bağlantı kurdu. Tito, 1917 Ekim Devrimi’ne katıldıktan sonra 1920’de ülkesine döndü. Yugoslav Komünist Partisine (YKP) üye olan Tito, çeşitli grevlere önderlik etti.
1940 yılında YKP Merkez Komitesinin genel sekreterliğine getirilen Tito, bir yıl sonra Nazi işgaline karşı başlatılan direnişe de liderlik etti. 29 Kasım 1945’te Yugoslav Federal Halk Cumhuriyeti hükümetinde Başbakan ve Savunma Bakanı olarak görev alan Tito, 1953’te devlet başkanlığına seçildi.
1974 yılında kabul edilen sistemle “ömür boyu” devlet başkanı seçilen Tito, 4 Mayıs 1980’de Slovenya’da hayatını kaybetti.
Tito’nun, Belgrad’daki cenaze törenine 127 ülkeden yaklaşık 700 bin kişi katıldı. Törende 4 kral, 5 prens, 6 parlamento başkanı, 31 cumhurbaşkanı, 22 başbakan ve 47 bakan hazır bulundu.
Cenazeye Saddam Hüseyin, Yaser Arafat, Leonid Brejnev, Margaret Thatcher ve Helmut Schmidt gibi dönemin liderleri de katıldı.
