Hırvatistan Helsinki İnsan Hakları Komitesi (HHO), ülkedeki cezaevlerinde ciddi kapasite sorunları yaşandığını belirterek alternatif cezaların ve şartlı tahliye uygulamalarının daha yaygın kullanılmasını istedi. Bazı cezaevlerinde doluluk oranının yüzde 200’ü aştığı bildirildi.
Hırvatistan Kamu Denetçiliğinin son raporuna göre, 2025 yılı sonunda ülke genelindeki cezaevlerinin doluluk oranı yüzde 126’ya ulaştı. Cezaevlerinde mevcut kapasitenin 1.033 kişi üzerinde mahkûm ve tutuklu bulunuyordu.
Kapalı ceza infaz kurumlarında doluluk oranı yüzde 142 olarak kaydedilirken Osijek Cezaevi’nde bu oran yüzde 205’e yükseldi.
Karlovac Cezaevi’nde doluluk oranı yüzde 195, Varaždin’de yüzde 191, Zadar’da yüzde 188, Dubrovnik’te yüzde 184, Zagreb’de yüzde 180, Rijeka’da yüzde 159 ve Split’te yüzde 151 olarak açıklandı.
Avrupa Konseyinin 2025 yılı başına ait verilerine göre de Hırvatistan, her 100 kişilik cezaevi kapasitesine karşılık 123 kişinin bulunduğu, ciddi aşırı doluluk sorunu yaşayan Avrupa ülkeleri arasında yer aldı.
Cezaevlerindeki kişilerin yüzde 41’i tutuklu
Kamu Denetçiliği, cezaevlerindeki aşırı doluluğun önemli nedenlerinden birinin tutuklama tedbirine sık başvurulması olduğunu belirtti.
2025 yılı sonunda cezaevlerinde bulunan kişilerin yüzde 41’ini tutuklular oluştururken yıl boyunca toplam 16 bin 797 kişi ceza infaz sisteminden geçti.
Hırvatistan Helsinki Komitesi ise mahkûmlardan ve tutuklulardan gelen şikâyetlerin arttığını bildirdi.
Komiteye ulaşan şikâyetlerde yetersiz yaşam alanları, hijyen sorunları, nem, küf, havalandırma eksikliği, böcekler, aşırı sıcaklık ve kişisel temizlik malzemelerine erişimde yaşanan güçlükler öne çıktı.
Sağlık hizmetlerine ilişkin şikâyetlerde ise doktor, diş hekimi ve uzman muayeneleri için uzun süre beklenmesi ile sağlık personeli eksikliği dile getirildi.
Bazı başvurularda cezaevi görevlilerinin kötü muamelesi ve şikâyet mekanizmalarının yetersizliği de gündeme getirildi. Ancak komiteye iletilen bu iddiaların tamamının bağımsız olarak doğrulandığı belirtilmedi.
Alternatif cezaların artırılması istendi
Hırvatistan Helsinki Komitesi, mahkemelerin uygun durumlarda hapis cezası yerine alternatif yaptırımlara daha sık başvurması gerektiğini vurguladı.
Özellikle kabahatlerden ceza alanlar ile bir yıla kadar hapis cezasına çarptırılan kişilerin, gerekli koşulların sağlanmadığı cezaevlerine gönderilmemesi önerildi.
İki yıla kadar hapis cezası alan kişilerin ise cezalarının en az yarısını tamamladıktan sonra şartlı tahliye veya daha hafif infaz yöntemleri açısından bireysel olarak değerlendirilmesi istendi.
Komite ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Hırvatistan hakkında verdiği bir kararı hatırlatarak çok kişilik hücrelerde mahkûm başına üç metrekarenin altında yaşam alanı bulunmasının insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağının ihlali açısından ciddi bir gösterge olduğunu belirtti.
HHO, işkencenin önlenmesine yönelik Ulusal Önleme Mekanizmasının işleyişini de eleştirerek insan hakları kuruluşlarının denetim süreçlerine daha fazla ve şeffaf biçimde katılmasını talep etti.
Komite, cezaevlerindeki alan, personel veya bütçe yetersizliğinin insanlık dışı ya da aşağılayıcı koşullar için gerekçe olamayacağını vurguladı.
