Hırvatistan’ın Drniš kentinde 19 yaşındaki Luka Milovac’ın öldürülmesi ülkede büyük tepki yaratırken, olayın ardından ceza adaleti sistemi ve “ömür boyu hapis” tartışması yeniden gündeme geldi.
Genç kurye olarak çalışan Milovac’ın, sipariş teslim etmek üzere gittiği evde Kristijan Aleksić tarafından öldürüldüğü belirtilirken, olay kamuoyunda öfkeye yol açtı. Sosyal medyada ve siyasi tartışmalarda, daha ağır cezalar ve özellikle ömür boyu hapis cezasının yeniden hukuk sistemine dahil edilmesi çağrıları yükseldi.
Soruşturma sürecine yönelik eleştiriler de artarken, bazı çevreler geçmişteki mahkeme kararları ve denetim süreçlerinin yetersiz olduğunu savundu.
“Sistem açıkları var” tartışması
Hırvatistan eski İçişleri Bakanı ve milletvekili Oliver Spasovski, soruşturmanın yürütülme biçimine ilişkin endişelerini dile getirerek, tüm kusurların ve eski görevli isimlerin tek dosyada toplanmasının davayı zayıflatabileceğini söyledi. Spasovski, sorumluluğun ancak olayla doğrudan nedensellik bağı kurulması halinde değerlendirilebileceğini vurguladı.
Ayrıca, sanığın geçmişteki faaliyetlerine dikkat çekilerek, daha önce cinayet suçundan hüküm giydiği ve buna rağmen farklı olaylarla yeniden yargılandığı bilgisi kamuoyunda tartışma yarattı.
“Ömür boyu hapis gerekli mi?” sorusu
Ülkede yeniden alevlenen tartışmada hukukçular ve uzmanlar ikiye bölündü.
Ömür boyu hapis cezasını savunanlar, özellikle seri suçlar ve ağır cinayetler için en ağır yaptırımın gerekli olduğunu, bunun toplumsal güveni artıracağını ve suçluların tamamen izole edilmesini sağlayacağını savunuyor.
Karşıt görüşte olan hukukçular ise bu cezanın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına göre “insan onuruna aykırı” kabul edilebileceğini ve mahkûmlara “umut hakkı” tanınması gerektiğini vurguluyor.
Avrupa’daki uygulamalar
Almanya, Fransa ve İtalya gibi ülkelerde ömür boyu hapis cezası bulunmakla birlikte, belirli bir süre sonra (genellikle 15 yıl civarı) şartlı tahliye değerlendirmesi yapılabiliyor.
Norveç’te ise süresiz uzatılabilen “önleyici tutukluluk” sistemi uygulanıyor.
Hırvatistan’da daha önce ömür boyu hapis cezası kısa süreli olarak yürürlükte kalmış, ancak anayasal gerekçelerle kaldırılmıştı. Ülkede en ağır ceza şu anda 40 ila 50 yıla kadar uzun süreli hapis olarak uygulanıyor.
Hukukçulardan değerlendirme
Uzmanlar, sorunun yalnızca ceza süresi olmadığını, asıl meselenin riskli suçluların erken tahliyesi ve denetim mekanizmalarındaki eksiklikler olduğunu belirtiyor.
Bazı hukukçular ise ömür boyu hapis yerine “güvenlik gözetimi” gibi alternatif modellerin daha etkili olabileceğini savunuyor.
