Hırvatistan Parlamentosu, Gospiç’te yasa dışı şekilde depolanan atıklarla ilgili olağanüstü oturumu tamamladı. Meclis, Cumhurbaşkanı Zoran Milanović’in sunduğu dört önerinin tamamını reddederken, hükümet çoğunluğunun hazırladığı 11 öneriyi kabul etti.
Milanović’in önerileri arasında atık sahasının temizlenmesine derhal başlanması ve yeraltı suları ile çevredeki kirliliğin sürekli izlenmesi talebi de bulunuyordu.
Oylamanın ardından “Gospić je naš dom” (Gospiç bizim evimiz) adlı yurttaş girişimi, vatandaşları 5 Eylül’de Zagreb’de düzenlenecek protestoya katılmaya çağırdı. Eylemin yeri, başlangıç saati ve güzergâhının daha sonra açıklanacağı bildirildi.
Temizlik için süre belirlenmedi
Mecliste kabul edilen kararlara göre hükümet, atık sahasının temizlenmesiyle ilgili ilerleme raporunu 90 gün içinde parlamentoya sunacak. Raporda yapılan çalışmalar, süreler, maliyetler, çevresel izleme sonuçları, olası riskler ve atılacak sonraki adımlar yer alacak.
Ayrıca temizlik öncesinde, sırasında ve sonrasında su, toprak ve havanın sürekli izlenmesi ile atık sahası ve atık hareketlerinin daha sıkı denetlenmesi istendi.
Ancak kabul edilen kararlarda temizliğin ne zaman başlayacağı veya ne zaman tamamlanacağına ilişkin herhangi bir tarih belirlenmedi.
Milanović’in önerilerinde ise hükümetin kalıcı temizliğe hemen başlaması, 15 gün içinde Meclis’e rapor sunması ve ardından her 30 günde bir yeni rapor hazırlaması talep ediliyordu. Bu önerilerin hiçbiri gerekli çoğunluğu sağlayamadı.
Oylamanın ardından Meclis salonundan “Yazıklar olsun” şeklinde tepkiler yükseldi.
Yurttaş girişimi: “Temizlik için tarih yok”
“Gospić je naš dom” girişimi, milletvekillerinin acil ve kalıcı temizlik yapılmasına yönelik öneriyi reddettiğini belirtti.
Girişim ayrıca hükümetin üç gün içinde vatandaş temsilcileriyle görüşmesi ve mevcut durum ile planlanan önlemler hakkında bilgi vermesi yönündeki önerinin de kabul edilmediğini vurguladı.
Girişim, hükümet çoğunluğunun kararlarında halk sağlığı kurumlarının su analizlerinin dikkate alındığını ancak Geoteknik Fakültesi’nin toprak kirliliği ve atıkların yeraltı suları üzerindeki etkisini ortaya koyan incelemesine yer verilmediğini savundu.
Girişim tarafından yapılan açıklamada, “Temizlik için tarih yok!” denildi.
Zagreb’de 5 Eylül’de düzenlenecek protestonun sloganı ise “Lika için yürü, Hırvatistan için yürü, halk için yürü” olacak.
Muhalefetten protestoya katılım çağrısı
Oylamanın ardından çok sayıda muhalefet milletvekili vatandaşları 5 Eylül’deki protestoya katılmaya çağırdı.
Muhalefet temsilcileri, sorunun artık yalnızca Gospiç ve Lika bölgesinin değil, tüm Hırvatistan’ın çevre ve halk sağlığının korunması meselesi olduğunu savundu.
Hükümet ise devletin konuya müdahale etmediği yönündeki suçlamaları reddetti. Çevre Bakanı Marija Vučković, bakanlığının herhangi bir ihmalde bulunmadığını savunurken, Başbakan Andrej Plenković daha önce muhalefeti panik ve dezenformasyon yaymakla suçlamıştı.
Bölgede yaklaşık 37 bin ton atık bulundu
USKOK’un talebi üzerine Geoteknik Fakültesi tarafından hazırlanan bilirkişi raporuna göre, Bilajska Caddesi’ndeki sanayi kompleksinin bulunduğu bölgede yaklaşık 37 bin ton karışık atık bulunuyor.
İncelemede toprakta mikroplastik ve yüksek metal konsantrasyonları, atık sahasının aşağı kesimindeki yeraltı suyunda ise PFAS bileşikleri tespit edildi.
Söz konusu yeraltı suyunun kamu içme suyu sisteminin bir parçası olmadığı, kamu şebekesinden sağlanan içme suyuna yönelik şimdiye kadar yapılan analizlerde ise suyun sağlık açısından uygun olduğunun belirlendiği bildirildi.
Çevre Koruma Fonu ise bölgede yaklaşık 45 bin ton atık bulunduğuna ilişkin daha geniş bir tahminde bulundu. Bu miktarın, toprağa gömülen yaklaşık 33 bin ton atığın yanı sıra silolarda ve torbalarda bulunan atıkları da kapsadığı belirtildi.
Yurttaş girişiminin temsilcileri daha önce Gospiç’teki Meclis Çevre Koruma ve Doğa Komisyonu toplantısını, vatandaşların soruları ilk olarak yöneltmesine izin verilmemesi üzerine terk etmişti.
Girişim temsilcilerinden Vjeko Bušić, “Tek bir somut soruya bile gelemedik. Halkın sağlığı yine tamamen göz ardı ediliyor” diyerek sürecin “siyasi bir gösteriye” dönüşmeye başladığını savunmuştu.
