Hırvatistan, geri dönüştürülemeyen atık miktarını azaltmak ve elektrik ile ısı enerjisi üretmek amacıyla dört yeni tesis kurmayı planlıyor. Tesislerin Şibenik, Osijek, Rijeka ve Zagreb şehirlerinde inşa edilmesi öngörülüyor.
Hırvatistan Çevre Koruma ve Enerji Verimliliği Fonunun verilerine göre, projeler farklı hazırlık aşamalarında bulunuyor. Kurulacak tesislerde tehlikeli atıkların işlenmeyeceği belirtildi.
Fonun Avrupa Birliği Kaynakları Sektörü Başkanı Maja Feketić, düzenlenen bir toplantıda Hırvatistan’da kişi başına düşen belediye atığı miktarının son on yılda önemli ölçüde arttığını açıkladı.
2014 yılında kişi başına 379 kilogram olan yıllık atık miktarı, 2024 yılında 497 kilograma yükseldi. Aynı dönemde Avrupa Birliği ortalaması ise 479 kilogramdan 517 kilograma çıktı.
Feketić, Hırvatistan’da atık miktarının Avrupa Birliği ortalamasından daha hızlı arttığını ve bunun atık yönetim sistemi üzerindeki baskıyı artırdığını söyledi.
Atıkların yüzde 38’i geri dönüştürülüyor
Hırvatistan’da 2010-2024 döneminde çöplüklere gönderilen atıkların oranı yüzde 94’ten yüzde 51’e gerilerken geri dönüşüm oranı yüzde 4’ten yüzde 38’e yükseldi.
Feketić, geri dönüşüm ile depolama arasında kalan atıkların Avrupa ülkelerinde enerji üretim tesislerinde değerlendirildiğini belirtti.
Avrupa genelinde 500’den fazla atıktan enerji üretim tesisi bulunuyor. 2023 verilerine göre Almanya’da 92, Fransa’da 116, İsveç’te 37, İtalya’da 36 ve Danimarka’da 23 tesis faaliyet gösteriyor.
İlk tesis Şibenik yakınlarında kurulacak
Hırvatistan’da kurulması planlanan ilk tesis, Şibenik yakınlarındaki Bikarac Atık Yönetim Merkezinde yer alacak. Dört Dalmaçya bölgesine hizmet verecek tesisin yıllık 130 bin ton atık kaynaklı yakıt işleme kapasitesine sahip olması planlanıyor.
İkinci tesisin Osijek Serbest Bölgesi’nde kurulması ve Slavonya bölgesine hizmet vermesi öngörülüyor. Bu tesisin yıllık kapasitesi 54 bin ton olacak.
Rijeka Belediyesi de tesis kurulması için başvuruda bulundu. Buradaki tesisin Marišćina, Kaštijun ve Babina Gora atık yönetim merkezlerinden gelen atık kaynaklı yakıtı ve kurutulmuş çamuru değerlendirebileceği belirtildi.
Başkent Zagreb’de de benzer bir tesisin kurulması planlanırken özel sektör yatırımlarının da gündemde olduğu ifade edildi.
Hırvatistan’ın 2031 yılına kadar toplam 11 atık yönetim merkezine sahip olması hedefleniyor. Bunlardan beşi faaliyette bulunurken diğerleri inşaat veya hazırlık aşamasında. Merkezlerden yılda yaklaşık 550 bin ton atık kaynaklı yakıt elde edilmesi bekleniyor.
Zagreb Üniversitesi Makine Mühendisliği ve Gemi İnşaatı Fakültesinden Daniel Rolph Schneider, Hırvatistan’ın dört enerji üretim tesisine ihtiyaç duyduğunu belirtti.
Schneider, bir tesisin kurulmasına karar verilmesinden faaliyete geçmesine kadar sekiz ila on yıl geçebileceğini söyledi.
Atıkların enerji üretiminde kullanılmasının geri dönüştürülemeyen atıkların değerlendirilmesine ve enerji ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlayabileceğini ifade eden Schneider, Avrupa Birliği’nde 2024 yılında 61 milyon ton belediye atığının enerji üretiminde kullanıldığını ve bunun toplam atıkların yüzde 26’sına karşılık geldiğini belirtti.
