Hırvatistan Cumhurbaşkanı Zoran Milanović, Sırbistan’ın silahlanmasının bölgesel güvenlik açısından bir tehdit oluşturduğunu belirterek, Zagreb’in her sözlü provokasyona karşılık vermek yerine güvenliği etkileyebilecek askeri gelişmeleri yakından takip etmesi gerektiğini söyledi.
Milanović, Knin kentinde 1995’teki “Fırtına” (Oluja) askeri-polis operasyonunun 31’inci yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen törende yaptığı konuşmada, Hırvatistan’ın savaşı kazandığını ifade etti. Sırbistan’dan ise sürekli olarak “Fırtına’nın bir daha asla tekrarlanmayacağı” yönünde mesajlar geldiğini söyledi.
Merkezi törende konuşan Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenković ise operasyonun bölgedeki savaşın sona ermesinde ve Bosna-Hersek’teki gelişmelerde önemli rol oynadığını savundu.
Plenković, “Bu operasyon, Bihac’ı tehdit eden insani felaketten kurtardı, Bosna-Hersek’teki güç dengesini değiştirdi ve barışa ve Dayton Anlaşması’na giden yolu açtı” dedi.
Başbakan ayrıca kayıp Hırvat askerleri konusuna da değinerek, bu kişilerin eski Sırbistan Cumhurbaşkanı Slobodan Milošević yönetiminin mağdurları olduğunu ifade etti.
Knin’deki anma törenine Hırvatistan devlet yönetimi katılırken, askeri geçit ve Hırvat ordusunun kapasitesini gösteren etkinlikler düzenlendi. Törende Rafale savaş uçakları ile askeri helikopterler de gösteri uçuşu gerçekleştirdi.
Hırvatistan Savunma Bakanı Ivan Anušić, katılımcılarda bağımsız devletin kurulması ve savaşta elde edilen zafer nedeniyle gurur duygusunun hâkim olduğunu söyledi.
“Fırtına” Operasyonu
“Fırtına Operasyonu”, 4 Ağustos 1995 sabahı başladı. Hırvat güçleri 84 saat içinde Zagreb yönetiminin kontrolü dışında bulunan bölgelerde hâkimiyet sağladı. Hırvatistan’ın resmi görüşüne göre operasyon, uluslararası olarak tanınan sınırların yeniden tesis edilmesini ve Doğu Slavonya’nın daha sonraki barışçıl entegrasyonu için şartların oluşmasını sağladı.
Operasyon sırasında yaklaşık 11 bin 400 kilometrekarelik alan kontrol altına alındı. Bu alan Hırvatistan topraklarının yüzde 14’ünden fazlasına denk geliyor. Operasyona yaklaşık 200 bin asker ve polis katıldı.
Hırvatistan verilerine göre operasyonda 242 asker hayatını kaybetti, iki kişi ise kayıp olarak kayıtlara geçti.
Sırbistan ve Sırp tarafının değerlendirmesi
Öte yandan Sırbistan ve Bosna-Hersek’teki Sırp Cumhuriyeti’nde operasyon, çoğunlukla İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana yaşanan en büyük etnik temizliklerden biri olarak nitelendiriliyor. Bu tarih, Sırp nüfusunun bölgeden kitlesel göçüyle anılıyor.
Savaş mağdurlarını belgeleyen kuruluşların verilerine göre, operasyon sırasında ve sonrasında yüzlerce sivil hayatını kaybetti, on binlerce yapı yıkıldı. Yaklaşık 200 bin Sırp kökenli kişinin Hırvatistan’dan ayrıldığı, bunların bir bölümünün daha sonra geri döndüğü tahmin ediliyor.
Sırp Ulusal Konseyi verilerine göre ise 200 binden fazla Sırp yerinden edildi, yaklaşık 2 bin kişi operasyon sırasında veya sonrasında öldü.
“Fırtına Operasyonu”, üzerinden 31 yıl geçmesine rağmen Balkanlar’daki en tartışmalı tarihi konulardan biri olmayı sürdürüyor. Olayın anlamı ve sonuçları, Hırvatistan ile Sırbistan başta olmak üzere bölge ülkelerinde farklı biçimlerde yorumlanmaya devam ediyor.
