Bosna Hersek’te 2026 Genel Seçimleri öncesinde seçim güvenliği, yeni teknolojiler ve seçim kampanyasının nasıl yürütüleceği ele alındı.
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın (AGİT) Bosna Hersek Misyonu ile Civil Society BiH tarafından düzenlenen konferansta, seçim kurumları, sivil toplum kuruluşları, medya, akademisyenler ve uluslararası kuruluşların temsilcileri bir araya geldi.
“2026 seçimlerinde ne bekleyebiliriz? Yeni seçim teknolojileri, seçimlerin güvenilirliği ve demokratik seçim kampanyası” başlıklı konferans, resmi seçim kampanyasının başlamasından bir gün önce ve 4 Ekim’de yapılacak seçimlerden yaklaşık bir ay önce düzenlendi.
Seçimlerde yeni teknolojiler kullanılacak
2026 Genel Seçimleri, Bosna Hersek’te yeni seçim teknolojilerinin ilk kez kapsamlı şekilde kullanılacağı seçim olacak.
Bu kapsamda seçmenlerin biyometrik yöntemlerle kimlik doğrulaması yapılacak, oy pusulaları tarayıcılardan geçirilecek ve seçim sonuçları elektronik ortamda aktarılacak.
AGİT Bosna Hersek Misyonu, bu teknolojilerin uygulanması için Bosna Hersek Merkez Seçim Komisyonu’na (CIK) destek veriyor.
AGİT Bosna Hersek Misyonu Başkanı Rick Holtzapple, yeni teknolojilerin seçmenlerin daha doğru şekilde tanımlanmasını, oyların daha doğru sayılmasını ve sonuçların daha hızlı aktarılmasını amaçladığını söyledi.
Ancak seçimlere duyulan güvenin yalnızca teknolojiye bağlı olmadığını belirten Holtzapple, seçimlerin nasıl yapıldığı, nasıl denetlendiği, medyada nasıl aktarıldığı ve vatandaşlara nasıl anlatıldığının da önemli olduğunu vurguladı.
Holtzapple, seçim süreciyle ilgili endişesi bulunan siyasi aktörlere Merkez Seçim Komisyonu’na başvurmaları ve yasaların öngördüğü itiraz ve temyiz mekanizmalarını kullanmaları çağrısında bulundu.
Seçim başlamadan önce kanıtlanmamış manipülasyon iddialarının kamuoyunun seçimlere olan güvenini zedeleyebileceğini belirten Holtzapple, siyasi aktörlerden kampanyalarını barışçıl ve sorumlu şekilde yürütmelerini istedi.
“Yeni teknolojiler her sorunu çözemez”
Merkez Seçim Komisyonu üyesi Vanja Bjelica-Prutina ise yeni seçim teknolojilerinin, Dayton Anlaşması’ndan bu yana seçim sistemindeki en büyük teknik reform olduğunu söyledi.
Bjelica-Prutina, kağıt oy pusulalarının kaldırılmayacağını belirterek, biyometrik parmak izi sistemi ve tarayıcıların kimlik sahtekarlığı, ölü kişiler adına oy kullanılması ve oyların yanlış sayılması gibi usulsüzlüklerin önüne geçeceğini ifade etti.
Ancak yeni sistemlerin oy satın alma, kamu kaynaklarının seçim amacıyla kötüye kullanılması ve seçim günü öncesindeki diğer usulsüzlükleri engelleyemeyeceğini belirten Bjelica-Prutina, bu alanlarda savcılık ve kolluk kuvvetlerinin hızlı ve etkili müdahalesinin gerekli olduğunu söyledi.
“Kamu kaynaklarının seçim için kullanılması sistematik sorun”
Transparency International temsilcisi Srđan Blagovčanin ise resmi seçim kampanyası başlamadan önce siyasi faaliyetlerin zaten sürdüğünü belirtti.
Bosna Hersek’te savaş sonrası ilk seçimlerin üzerinden 30 yıl geçtiğini hatırlatan Blagovčanin, buna rağmen ülkede hâlâ tam anlamıyla adil ve özgür seçimlerin sağlanamadığını savundu.
Blagovčanin, özellikle son aylarda kamu kaynaklarının seçim döneminde kullanıldığı iddialarına dikkat çekti. Emeklilere, öğrencilere ve kamu çalışanlarına yapılan tek seferlik ödemelerin siyasi amaçlarla kullanılmasının ciddi bir kamu kaynağı istismarı olduğunu söyledi.
Yeni seçim teknolojilerinin önemli bir gelişme olduğunu belirten Blagovčanin, ancak bu teknolojilerin seçim sistemindeki yapısal sorunları tek başına çözemeyeceğini vurguladı.
Seçim harcamaları ve nefret söylemi izlenecek
Balkan Araştırmacı Gazetecilik Ağı (BIRN) temsilcisi Denis Džidić de seçim dönemindeki kamu harcamalarının ve siyasi söylemlerin takip edileceğini söyledi.
Džidić, yıl boyunca yüz milyonlarca mark değerinde ihalelerin yapıldığını ve bunların bir bölümünün seçim döneminde kamu kaynaklarının kötüye kullanılması amacıyla kullanılabileceğini belirtti.
Ayrıca nefret söylemi, soykırımın inkarı ve diğer ayrımcı söylemlerin de izleneceğini ifade eden Džidić, seçim kampanyası sırasında bu tür olayların artabileceği uyarısında bulundu.
“Seçim hilelerinin önemli bir bölümü engellenecek”
“Pod Lupom” koalisyonundan Dario Jovanović ise Bosna Hersek’in şimdiye kadarki en özgür ve adil seçimlerinden birini gerçekleştirmek için gerekli koşullara sahip olduğunu söyledi.
Jovanović, elektronik seçmen kimlik doğrulaması ve oy pusulası tarayıcılarının daha önce tespit edilen bazı seçim hilelerini önleyeceğini belirtti.
Yeni sistemle aynı kişinin birden fazla oy kullanmasının, başka bir kişinin yerine oy verilmesinin veya sandık listesinde bulunan ancak hayatını kaybetmiş kişilerin adına oy kullanılmasının önüne geçileceğini ifade etti.
Ancak Jovanović, oy pusulasındaki değişikliklerin seçmenlere yeterince anlatılmadığını da söyledi.
Yeni sistemde seçmenlerin bazı işaretleme yöntemlerinin değişeceğini belirten Jovanović, aday isimleri yerine sıra numaralarının kullanılacağını ve daha önce mümkün olan bazı oy kullanma yöntemlerinin artık geçerli olmayacağını ifade etti.
Jovanović, seçimlerin 4 Ekim’de yapılacağını hatırlatarak, seçmenlerin yeni uygulamalara hazırlanması için artık çok az zaman kaldığını söyledi.
