Bosna Hersek Sırp Cumhuriyeti Emeklilik ve Maluliyet Sigorta Fonu (PIO), eski kayıtlar ve vekâletnamelerin kötüye kullanılması nedeniyle yaklaşık 20 yıl boyunca süren büyük bir dolandırıcılık vakasıyla sarsıldı.
Fon Direktörü Mladen Miliç, BL Portal’a yaptığı açıklamada sistemdeki ciddi açıkların yıllardır istismar edildiğini belirterek, 2024’ün sonunda tesadüfen ortaya çıkan çarpıcı bir vakayı kamuoyuyla paylaştı.
2001’de başlayan süreç, 2025’te ortaya çıktı
Olayın başlangıcı 2001 yılına dayanıyor. Bir emekli, Banja Luka’da yaşayan bir kadına vekâlet vererek Amerika Birleşik Devletleri’ne taşındı. Kayıtlarda Banja Luka adresi bulunduğu için “hayatta olduğuna dair belge” sunma zorunluluğu da oluşmadı.
Ancak gerçek çok daha sonra ortaya çıktı. Miliç, söz konusu kişinin 2008 yılında ABD’de hayatını kaybettiğinin ancak 2025 sonunda öğrenildiğini söyledi.
Daha da çarpıcı olan ise, vekâlet verilen kişinin 2013 yılında ölmesine rağmen emekli maaşının bu kez onun kızı tarafından alınmaya devam etmesi oldu. Sistem ise tüm bu süreçte emekliyi hâlâ hayatta olarak göstermeye devam etti.
17 yıl süren ödeme: 100 bin KM zarar
Dolandırıcılık, ancak miras işlemleri sırasında ve ABD’deki konsolosluk ile Bosna-Hersek Dışişleri Bakanlığı arasında yapılan yazışmalar sonucunda ortaya çıktı.
Fon, olayın ardından savcılığa suç duyurusunda bulundu. Yapılan tespitlere göre toplam zarar yaklaşık 100.000 Konvertibl Mark (KM) olarak hesaplandı.
Miliç, şüpheli kişinin avukat aracılığıyla borcu taksitle ödeme teklif ettiğini ancak Fon’un bunun kabul edilmediğini belirterek, “Borcun tamamı tek seferde tahsil edilmelidir” dedi. Şu ana kadar yaklaşık 15.000 KM geri ödeme yapıldığı açıklandı.
Sistem değişti, eski vekâletler iptal edildi
Skandalın ardından 1 Mayıs itibarıyla yeni bir düzenleme yürürlüğe girdi. Buna göre tüm eski vekâletler iptal edildi ve emekli ödemelerinin yalnızca banka veya posta kanalları üzerinden, daha sıkı denetimle yapılmasına karar verildi.
Yapılan kontrollerde ciddi başka usulsüzlükler de ortaya çıktı. Vekil aracılığıyla maaş alan 2.398 emekliden 129’unun hayatta olduğuna dair hiçbir kanıt sunmadığı ve ödemelerinin durdurulduğu bildirildi.
Miliç, incelemelerin sürdüğünü ve nihai sayının 80 ila 100 arasında, gerçekte vefat etmiş ancak sistemde “yaşıyor” görünen kişi olabileceğini ifade etti.
