Kuzey Makedonya Milletvekili ve Makedonya-Türkiye Parlamentolararası Dostluk Grubu Başkanı Salih Murat, Antalya’da COP31 kapsamında düzenlenen “Balkan İklim Diyaloğu” paneline konuşmacı olarak katılarak, iklim değişikliğiyle mücadelede dezavantajlı toplulukların haklarının korunmasına yönelik yedi somut öneri sundu.
AK Parti Çevre ve Şehircilik Politikaları Başkan Yardımcısı Yaşar Baş’ın moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde, Milletvekili Salih Murat’ın yanı sıra Kosova Başbakan Yardımcısı Fikrim Damka ve Batı Trakya Türk Azınlığı Danışma Meclisi Başkanı Mustafa Trampa da konuşmacı olarak yer aldı.
Panelde Balkanlar’da iklim değişikliğiyle mücadele, bölgesel iş birliğinin güçlendirilmesi ve iklim politikalarının topluluk hakları üzerindeki etkileri ele alındı.
“İklim dönüşümü yalnızca teknik bir mesele değil, anayasal bir andır”
Panelde yaptığı konuşmaya ilişkin açıklamada bulunan Murat, iklim dönüşümünün yalnızca çevresel ve teknik boyutlarıyla değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Murat, “İklim dönüşümü yalnızca teknik bir mesele değil, bir ‘anayasal an’dır. Bu dönüşüm, kimin kazanıp kimin kaybedeceğini ve karar masasında kimin oturacağını belirleyecek.” ifadelerini kullandı.
İklim dönüşümünün gerekliliğine karşı olmadığını belirten Murat, asıl meselenin dönüşüm sürecinin hangi yöntemlerle gerçekleştirileceği olduğunu söyledi.
Murat, “İtirazım dönüşümün yönüne değil, yöntemine. Dezavantajlı toplulukların hakları geriye gitmemeli; topluluklar dönüşümün kenarında değil, taşıyıcı sütunu olmalı.” değerlendirmesinde bulundu.
Adil iklim dönüşümü için 7 öneri
İklim politikalarının insan hakları ve toplumsal adalet ilkeleri doğrultusunda şekillendirilmesi gerektiğini belirten Murat, adil bir dönüşüm için yedi somut öneri ortaya koydu.
Murat’ın önerileri arasında hakların geriye götürülmemesi ilkesinin yasal güvence altına alınması, kararlar öncesinde topluluklara yönelik etki değerlendirmesi yapılması ve adil geçiş fonlarının şeffaf biçimde dağıtılması yer aldı.
Ayrıca dezavantajlı toplulukların karar alma mekanizmalarında temsil edilmesi, iklim planlarının Türkçe dahil toplulukların ana dillerinde erişilebilir olması ve enerji kooperatifleri ile yerel ortaklıkların desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
Murat’ın yedinci önerisi ise bölgesel düzeyde faaliyet gösterecek bir “Balkan İklim ve Topluluk Hakları Platformu” kurulması oldu.
Balkan İklim ve Topluluk Hakları Platformu önerisini COP31 Başkanlığına sundu
Önerdiği platformun kurulması konusunu COP31 Başkanlığının dikkatine sunduğunu belirten Murat, Türkiye’nin Balkan ülkeleriyle sahip olduğu tarihî ilişkilerin bu girişim açısından önemli fırsatlar sunduğunu ifade etti.
Türkiye’nin bölge ülkeleri arasında iş birliğini güçlendirebilecek özel bir konumda bulunduğunu dile getiren Murat, iklim politikalarının hazırlanması ve uygulanmasında toplulukların doğrudan söz sahibi olması gerektiğini vurguladı.
Uluslararası hukuk kararlarına dikkat çekti
Konuşmasında iklim politikalarının hukuki temellerine de değinen Murat, Paris İklim Anlaşması, Uluslararası Adalet Divanının 2025 tarihli iklim değişikliğine ilişkin danışma görüşü, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin KlimaSeniorinnen kararı ve Aarhus Sözleşmesi’ne atıfta bulundu.
Söz konusu uluslararası düzenleme ve kararların iklim politikalarında insan haklarının korunması, katılım ve hesap verebilirlik açısından güçlü bir hukuki temel oluşturduğunu ifade etti.
Murat, açıklamasının sonunda COP31’e ev sahipliği yapan Türkiye’ye ve Antalya’ya teşekkür ederek, Balkanlar’da adil ve kapsayıcı bir iklim dönüşümü için bölgesel dayanışmanın önemini yineledi.
