Avrupa Birliği’nin 12 Ağustos’ta yürürlüğe giren yeni ambalaj kuralları, kutu, şişe, poşet ve diğer ambalajlarla ürün üreten, ithal eden veya satan şirketlerin yükümlülüklerini değiştiriyor. Yeni düzenlemenin bazı hükümleri Hırvatistan’da şimdiden uygulanmaya başlarken, küçük üreticiler, esnaf ve internet üzerinden satış yapan işletmeler için daha fazla bürokrasi ve ek maliyet anlamına gelebilir.
Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Yönetmeliği (PPWR) olarak bilinen düzenlemeyle AB, ambalaj atıklarını azaltmayı, ambalajların yeniden kullanımını ve geri dönüşümünü artırmayı hedefliyor. Bununla birlikte ambalaj veya ambalajlı ürünleri piyasaya süren şirketlere yeni yükümlülükler getiriliyor.
Bazı AB ülkeleri, uygulamanın özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından zorlayıcı olabileceği konusunda uyarıda bulundu. Ek maliyetler, karmaşık idari süreçler ve uygulamaya ilişkin bazı kuralların henüz tamamlanmamış olması başlıca sorunlar arasında gösteriliyor.
Bazı yükümlülükler şimdiden yürürlükte
Hırvatistan Çevre Bakanlığı, yürürlüğe giren yeni şartlar kapsamında ambalaj üreticilerinin uygunluk değerlendirmesi yapması, teknik belgeleri hazırlaması ve AB uygunluk beyanı düzenlemesi gerektiğini açıkladı.
Belgelerde ambalajın kullanılan malzemeleri, bileşimi ve üretim sürecine ilişkin bilgilerin yanı sıra ambalajın belirlenen şartları karşıladığını gösteren kanıtların bulunması gerekiyor. Tek kullanımlık ambalajlara ilişkin belgelerin 5 yıl, yeniden kullanılabilir ambalajlara ilişkin belgelerin ise 10 yıl saklanması gerekiyor.
Kuralların büyük bölümü ise aşamalı olarak uygulanacak. Geri dönüştürülebilirlik ve belirli plastik ambalajlarda geri dönüştürülmüş malzeme kullanımına ilişkin şartların büyük bölümü 2030’dan itibaren yürürlüğe girecek. Yeni etiketleme kurallarının ise 2028’den itibaren uygulanması bekleniyor.
Birden fazla AB ülkesine satış yapan şirketler için ek yük
Yeni sistemin önemli unsurlarından biri, üreticinin genişletilmiş sorumluluğu olarak bilinen EPR sistemi. Buna göre ambalajı veya ambalajlı ürünü piyasaya süren şirket, söz konusu ambalaj atığa dönüştüğünde ortaya çıkan maliyetlerin bir bölümünü de üstleniyor.
Hırvatistan’da bu sistem tamamen yeni değil. Ülkede, üreticilerin piyasaya sürdükleri ambalaj ve belirli ürünlerin miktarlarını bildirdiği ve buna bağlı ücretlerin hesaplandığı bir sistem zaten bulunuyor.
Ancak sınır ötesi satışlarda süreç daha karmaşık hale geliyor. Hırvatistan’daki bir internet sitesinin ürünleri doğrudan başka AB ülkelerindeki tüketicilere göndermesi durumunda, şirketin bu ülkelerde de kayıt ve bildirim yükümlülükleri doğabiliyor.
Birkaç Avrupa ülkesine satış yapan küçük bir internet işletmesi için bu durum, birden fazla ülkede kayıt yaptırma, ambalaj miktarlarını ülke bazında takip etme, ek bildirimlerde bulunma ve yeni ücretler ödeme anlamına gelebilir. İnternet satış platformlarının da bünyelerindeki satıcıların gerekli yükümlülükleri yerine getirip getirmediğini kontrol etmesi gerekecek.
AB ülkelerinden maliyet uyarısı
Çekya, Bulgaristan, İtalya, Letonya, Romanya ve Slovenya haziran ayında yeni kuralların uygulanmasına ilişkin endişelerini dile getirdi. Bu ülkeler ambalaj atıklarının azaltılması hedefini desteklerken sistemin karmaşıklığı, yüksek maliyetler ve bazı uygulama kurallarının henüz tamamlanmamış olması konusunda uyarıda bulundu.
Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin maliyetlerden orantısız şekilde etkilenebileceği belirtildi. İş dünyası kuruluşları da ek belge hazırlama, bildirim ve ambalajların uygunluğunun kontrol edilmesinin şirketler için yeni bir idari yük oluşturacağına dikkat çekiyor.
Bu nedenle yeni düzenleme yalnızca ürünün satıldığı kutu veya poşetin değiştirilmesi anlamına gelmiyor. Bazı şirketlerin ambalajın içeriğini takip etmesi, uygunluğunu kanıtlaması, belgeleri saklaması ve birden fazla AB ülkesindeki yükümlülükleri yerine getirmesi gerekecek.
En küçük işletmeler tamamen muaf değil
Düzenleme en küçük işletmeler için bazı kolaylıklar da içeriyor. Piyasaya sınırlı miktarda ambalaj süren mikro işletmeler, bazı durumlarda belirli yükümlülüklerden muaf tutulabilecek.
Ancak bu durum küçük işletmelerin genel olarak yeni kurallardan muaf olduğu anlamına gelmiyor. Yükümlülükler; kullanılan ambalajın türüne, piyasaya sürülen miktara, satışların yalnızca Hırvatistan’da mı yoksa diğer AB ülkelerinde de mi yapıldığına ve işletmenin satış zincirindeki konumuna göre değişecek.
Ayrıca uygulama kurallarının bir bölümünün halen tamamlanıyor olması belirsizliği artırıyor. Hırvatistan Çevre Bakanlığı, haziran sonunda ulusal düzeyde yetkili kurumları ve uygulanacak cezaları belirleyecek yasanın henüz hazırlanmakta olduğunu bildirmişti.
Bu nedenle küçük üreticiler, esnaf ve internet üzerinden satış yapan işletmeler açısından önümüzdeki dönemde en önemli soru, yeni sistemin ne kadar ek maliyet ve bürokrasi getireceği olacak. Özellikle ürünlerini birden fazla AB ülkesindeki tüketicilere satan işletmelerin yeni yükümlülüklere daha fazla dikkat etmesi gerekecek.
