Brüksel’de bu hafta, Avrupa Birliği’nin genişleme sürecini kolaylaştırmayı ve hızlandırmayı hedefleyen yeni bir “non-paper” (gayriresmî belge) ortaya çıktı. Belgenin, Kuzey Makedonya’nın AB üyelik sürecini de yakından ilgilendirmesi bekleniyor.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in son aylarda gündeme getirdiği AB’ye sınırlı veya ortaklık temelli üyelik önerisinin aksine, yedi AB ülkesi aday ülkelere ek şartlar olmaksızın tam üyelik verilmesini, ancak ilerlemenin izlenmesi için koruyucu mekanizmalar oluşturulmasını öneriyor.
“Euractiv” tarafından yayımlanan belge, “Batı Balkanlar Dostları” olarak adlandırılan grup tarafından hazırlandı. İtalya, Avusturya, Hırvatistan, Çekya, Yunanistan, Slovakya ve Slovenya’dan oluşan grup, söz konusu öneriyi büyük olasılıkla 10 Temmuz’da Roma’da yapılan toplantının ardından hazırladı.
Roma’daki toplantıya bu yedi ülkenin dışişleri bakanlarının yanı sıra Macaristan Dışişleri Bakanı ve Batı Balkanlar’ın altı ülkesi olan Arnavutluk, Bosna Hersek, Kuzey Makedonya, Karadağ, Kosova ve Sırbistan’dan temsilciler katılmıştı.
Yeni belge, Almanya’nın önerdiği ve Fransa, Hollanda, Belçika ile Lüksemburg’un da destek verdiği yaklaşıma karşı bir görüş ortaya koyuyor. Merz’in desteklediği modelde aday ülkelerin AB fonlarına ve Avrupa tek pazarına aşamalı erişimi, ancak AB kurumlarında yer almaması ve oy hakkına sahip olmaması öngörülüyordu. Bu yaklaşım daha çok Ukrayna ve Moldova’nın üyelik süreçlerinin kolaylaştırılması amacıyla gündeme getirilmişti.
Buna karşılık yedi AB ülkesi, “ikinci sınıf adaylık veya üyelik algısı oluşturabilecek her türlü yaklaşımı” reddediyor ve tüm aday ülkeler için aynı müzakere prosedürlerinin uygulanmasını savunuyor.
Belgede, “Yeni talepler, siyasi ön koşullar veya ek kurumsal adımlardan kaçınılmalıdır. Çünkü bunlar aday ülkelerin motivasyonunu azaltabilir ve Birliğin komşuluk bölgesindeki etkisini zayıflatabilir” ifadelerine yer verildi.
Öneride, AB’nin oluşturacağı koruyucu mekanizmaların ancak objektif ihtiyaçlara dayalı, orantılı, hukuken sağlam ve Birliğin genel kurumsal yapısıyla uyumlu olması gerektiği vurgulandı.
Belgede ayrıca, bu mekanizmaların önceki genişleme süreçlerinden edinilen deneyimlere dayanması ve her aday ülkenin özel koşullarına göre uyarlanabilecek esnekliğe sahip olması gerektiği belirtildi.
Ancak yeni “non-paper”da, aday ülkelerin AB’ye ne zaman ve hangi somut adımlarla daha hızlı katılabileceğine ilişkin herhangi bir takvim veya ayrıntılı yol haritası yer almıyor.
