Boşnakça, İngilizce, Rusça, Farsça, İspanyolca ve Hintçe gibi birbirinden oldukça farklı görünen dillerin, binlerce yıl önce konuşulan ortak bir dilden türediği belirtiliyor. Bilim insanları, Hint-Avrupa dil ailesinin kökenini Karadeniz’in kuzeyindeki bozkırlarda arıyor.
Tarihçi Patrick Wyman’ın Tides of History adlı podcast çalışmasında ele aldığı araştırmalara göre, günümüzde Avrupa ve Asya’da konuşulan çok sayıda dil, yazılı kaydı bulunmayan Proto-Hint-Avrupa dilinden gelişti.
Dil bilimciler, tarihî diller arasındaki kelime, ses ve dil bilgisi benzerliklerini karşılaştırarak bu ortak atanın özelliklerini yeniden oluşturmaya çalışıyor.
Araştırmalar Karadeniz’in kuzeyini işaret ediyor
Bilim dünyasında öne çıkan görüşe göre, Proto-Hint-Avrupa dilinin gelişiminde Karadeniz’in kuzeyi ile Hazar Denizi arasındaki bozkırlarda yaşayan topluluklar önemli rol oynadı.
Özellikle MÖ 3300 yıllarında ortaya çıkan Yamnaya kültürünün, Hint-Avrupa dillerinin geniş coğrafyalara yayılmasında etkili olduğu düşünülüyor.
Şubat 2025’te Nature dergisinde yayımlanan ve 428 kişinin antik DNA verilerini inceleyen araştırma, Yamnaya topluluklarının kökenleri ile Avrupa ve Asya’ya uzanan göç hareketlerine ilişkin yeni bulgular ortaya koydu.
Araştırmaya göre, bu toplulukların ataları Kuzey Kafkasya ve Aşağı Volga çevresinde yaşamış, daha sonra farklı yönlere göç ederek yeni toplulukların oluşumuna katkıda bulunmuştu.
Balkanlar da tarih öncesi göçlerin güzergâhındaydı
Araştırmalar, yaklaşık 5 bin yıl önce bozkırlardan batıya yönelen toplulukların bugünkü Moldova, Romanya ve Bulgaristan üzerinden Orta Avrupa’ya ulaştığını gösteriyor.
Bu göçlerin izleri, Macaristan’daki eski mezar höyüklerinde ve Balkanlar’ın çeşitli bölgelerinde tespit edilen genetik bulgularda görülüyor.
Ancak araştırmacılar, sürecin yalnızca nüfus hareketlerinden ibaret olmadığını, yerel topluluklarla kültürel etkileşimlerin de yaşandığını vurguluyor.
Boşnakça da aynı dil ailesine mensup
Boşnakça, Sırpça, Hırvatça ve Makedonca gibi Güney Slav dilleri, Hint-Avrupa dil ailesinin Slav kolunda yer alıyor.
İngilizce Germen, Farsça ve Hintçe ise Hint-İran dil kollarına mensup olmasına rağmen, bu dillerin çok eski dönemlerde ortak bir dilsel ataya dayandığı kabul ediliyor.
Bilim insanları, Hint-Avrupa dillerinin yayılışında göçlerin, kültürel etkileşimlerin ve toplumsal değişimlerin belirleyici olduğunu belirtirken, bu dillerin ilk ortaya çıktığı bölge ve yayılma güzergâhlarına ilişkin bazı soruların henüz kesin olarak yanıtlanmadığına dikkat çekiyor.
