Türkiye Maarif Vakfı tarafından düzenlenen, Uluslararası Balkan Üniversitesi ev sahipliğinde gerçekleştirilen ve Tiran’daki New York Üniversitesi’nin de katkılarıyla hayata geçirilen 5. Uluslararası Balkanlarda Türkçe Öğretimi ve Türkoloji Sempozyumu, 5–7 Kasım 2026 tarihleri arasında Üsküp’te gerçekleştiriliyor.
Sempozyum kapsamında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Celal Varışoğlu, “Leyla Şerif Emin’in Şiirlerinde Göç Bağlamında Kültürel Anahtar Sözcükler” başlıklı sunumunda, şairin şiir dünyasını göç, kimlik, vatan ve kültürel hafıza ekseninde ele aldı.
Varışoğlu, Leyla Şerif Emin’in Bir Üsküp Masalı adlı şiir kitabından hareketle yaptığı incelemede, göçün şairin şiir dilinde nasıl anlam kazandığını ve hangi kültürel anahtar sözcüklerle ifade edildiğini ortaya koydu.
Çalışmada şiirlerde öne çıkan söz varlığı; gurbet, vatan, sadakat, hasret, ayrılık, kültürel mekânlar, geleneksel nesneler, bellek ve tarih olmak üzere dokuz temel anlam kümesi çerçevesinde değerlendirildi.
Göçün bıraktığı izler şiir dilinde
Sunumda, göçün yalnızca fiziksel bir yer değiştirme olmadığı; geride kalanlarda hasret, kimlik arayışı, aidiyet ve kültürel hafıza duygularını da beraberinde getirdiği vurgulandı.
Leyla Şerif Emin’in şiirlerinde gurbetin, göç edenlerin ve geride kalanların ortak duygusal mekânı olarak yer aldığı ifade edildi.
Vatan kavramının ise şairin şiirlerinde doğulan toprak, ana vatan ve taşınabilir bir yurt anlayışıyla çok katmanlı biçimde işlendiğine dikkat çekildi. Üsküp’ün şiirlerde yalnızca bir şehir olarak değil; kimliğin, hatıranın ve aidiyetin taşıyıcısı olan bir kültürel mekân olarak yeniden kurulduğu belirtildi.
“Emanet, ecdat, eyvallah ve bayrak” kültürel hafızayı taşıyor
Varışoğlu’nun sunumunda, özellikle emanet, ecdat, eyvallah ve bayrak gibi sözcüklerin Leyla Şerif Emin’in şiirlerinde önemli bir anlam dünyası oluşturduğu üzerinde duruldu.
Emanet sözcüğünün, geçmişten devralınan kültürel mirası ve bu mirası gelecek kuşaklara aktarma sorumluluğunu temsil ettiği; ecdat kavramının geçmişe duyulan saygı ve tarihî mirasla kurulan bağı güçlendirdiği ifade edildi.
Şiirlerde yer alan “eyvallah” sözcüğünün ise yalnızca günlük dilde kullanılan bir ifade olmadığı; ayrılık, veda, kabulleniş ve buna rağmen ana vatana duyulan bağlılığı taşıyan güçlü bir kültürel anlam alanına sahip olduğu belirtildi.
Bayrak kavramı da kuşaktan kuşağa aktarılan sadakatin ve vatanla kurulan bağın simgesi olarak değerlendirildi.
Üsküp, kimliğin ve hafızanın şehri
Sunumda ayrıca Leyla Şerif Emin’in şiirlerinde Üsküp’ün hem göçün bıraktığı boşluğu hem de kimliğin yeniden inşa edildiği bir hafıza mekânını temsil ettiği vurgulandı. Şairin şiirlerinde şehir, geçmişte yaşananların, kültürel mirasın ve Balkanlarda varlığını sürdüren Türk kimliğinin önemli bir taşıyıcısı olarak yer alıyor.
Prof. Dr. Mehmet Celal Varışoğlu’nun çalışması, Leyla Şerif Emin’in şiirlerinin bireysel duyguların ötesinde, Balkan Türklerinin göç tecrübesini, kültürel hafızasını ve kuşaklar boyunca sürdürülen aidiyet duygusunu taşıyan güçlü bir edebî söz varlığına sahip olduğunu ortaya koydu.
