Kuzey Makedonya’da iş sağlığı ve güvenliği alanındaki eksiklikler çalışanların hayatını tehdit etmeye devam ediyor. Sendikaların verilerine göre ülkede her yıl yaklaşık 2 bin iş kazası sonucu yaralanma vakası kaydedilirken, 20 ila 30 işçi çalışma sırasında hayatını kaybediyor.
Kuzey Makedonya’da iş güvenliği önlemlerinin yetersizliği, iş müfettişi eksikliği ve önleyici denetimlerin sınırlı olması, çalışma hayatının başlıca sorunları arasında yer alıyor.
Bu sorunlar, 2026 Avrupa İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası kapsamında düzenlenen etkinlikte ele alındı. Etkinlikte ayrıca iş sağlığı ve güvenliği sistemini en başarılı şekilde uygulayan kuruluşlara ulusal ödüller verildi.
Sendikalardan iş güvenliği uyarısı
İnşaat ve Planlama Sendikası Başkanı ve Makedonya Sendikalar Birliği Başkan Yardımcısı İvan Peşevski, yıllardır yapılan uyarılara rağmen iş kazaları ve ölümlerde kayda değer bir azalma yaşanmadığını söyledi.
Bazı işverenlerin iş güvenliğini çalışanların sağlığına yönelik zorunlu bir yatırım olarak değil, ek maliyet olarak gördüğünü belirten Peşevski, bu yaklaşımın değişmesi gerektiğini vurguladı.
Peşevski, “Her yıl aynı sorunları dile getiriyoruz ancak iş sağlığı ve güvenliği konusunda bir türlü ilerleme kaydedemiyoruz.” dedi.
Açıklanan istatistiklerin yalnızca rakamlardan ibaret olmadığını belirten Peşevski, her ölümün geride yakınlarını kaybeden aileler bıraktığını hatırlattı.
Düşük maaşlar ve fazla mesai kaza riskini artırıyor
Peşevski, düşük ücretler ve kötü çalışma koşullarının bazı çalışanları ek iş yapmaya ve uzun saatler çalışmaya zorladığını ifade etti.
Hafta sonları ve resmî tatillerde de çalışmak zorunda kalan işçilerin yeterince dinlenemediğine dikkat çeken Peşevski, yorgunluğun iş kazası riskini artırdığını söyledi.
Koruyucu ekipman eksikliği ile arızalı veya uygun olmayan iş makinelerinin kullanılmasının da çalışanların güvenliğini tehlikeye attığını belirtti.
“Denetimler kazalardan sonra değil, öncesinde yapılmalı”
Ülkedeki iş müfettişi sayısının yetersiz olduğunu vurgulayan Peşevski, denetim kurumlarının kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.
İş yerlerinde kontrollerin düzenli ve önleyici nitelikte yapılması gerektiğini belirten Peşevski, denetimlerin yalnızca bir kaza meydana geldikten sonra gerçekleştirilmesini eleştirdi.
Peşevski, “Müfettişler sahada olmalı ve birinin yaralanmasını beklememeli. Kontroller yapılmalı ve tehlikeli bir durum tespit edildiğinde faaliyetler derhâl durdurulmalı.” ifadelerini kullandı.
İş güvenliği kurallarını ihlal eden işverenlere uygulanacak yaptırımların da ihlalin ağırlığıyla orantılı olması gerektiğini kaydetti.
İşçilere tehlikeli koşulları bildirme çağrısı
Çalışanların hakları konusunda daha fazla bilgilendirilmesi gerektiğini belirten Peşevski, işçileri sağlıklarını ve hayatlarını tehlikeye atan çalışma koşullarını yetkili kurumlara bildirmeye çağırdı.
İş kazalarında sorumluluğun zaman zaman çalışanların üzerine yıkıldığını savunan Peşevski, meslek hastalıklarının da yeterince kayıt altına alınmadığını söyledi.
Devletin, işverenlerin uygun koruyucu ekipman sağlamasını, iş makinelerinin güvenliğini kontrol etmesini ve çalışanlara sağlıklı çalışma ortamı sunmasını daha etkili biçimde denetlemesi gerektiğini vurguladı.
Dijitalleşme yeni iş güvenliği risklerini beraberinde getiriyor
Etkinlikte, iş süreçlerinin dijitalleşmesi ve modernleşmesinin çalışan sağlığı açısından yeni riskler oluşturabileceğine de dikkat çekildi.
Katılımcılar, iş kazalarının azaltılması ve can kayıplarının önlenmesi için devlet kurumları, işverenler ve çalışanlar arasında daha güçlü iş birliği kurulması gerektiğini belirtti.
Sendikalar, iş sağlığı ve güvenliğinde kalıcı iyileşme sağlanabilmesi için daha sık denetim yapılması, önleyici tedbirlerin artırılması ve işverenlerin sorumluluklarını eksiksiz yerine getirmesi çağrısında bulundu.
