Hırvatistan’da inşaat atıklarının miktarı son yıllarda hızla artarken, atıkların bertaraf edilmesine yönelik altyapının aynı ölçüde gelişmemesi kaçak döküm alanlarının yaygınlaşmasına yol açıyor. Zagreb, Velika Gorica, Samobor, Trogir, Dubrovnik, Kaštela ve Korčula gibi farklı bölgelerde son dönemde kaçak atık alanları tespit edildi.
Hırvatistan Çevre Koruma ve Yeşil Dönüşüm Bakanlığının Atık Yönetimi Bilgi Sistemi (ISGO) verilerine göre, ülkede 2024 yılında yaklaşık 2,06 milyon ton inşaat atığı oluştu. Bu miktar 2015’e kıyasla yaklaşık yüzde 73’lük artış anlamına geliyor.
Üstelik 2024’te ortaya çıkan 96 bin 724 ton inşaat atığının nasıl bertaraf edildiği bilinmiyor. Bu miktar toplam tahmini inşaat atığının yüzde 4,7’sine karşılık geliyor. Resmi raporlarda, kayıt dışı kalan atıklar nedeniyle gerçek miktarın açıklanan rakamlardan daha yüksek olabileceğine de dikkat çekiliyor.
21 binden fazla kaçak atık ihbarı
Vatandaşların yasa dışı atık alanlarını bildirebildiği ELOO sistemine 2020’den 2025 sonuna kadar farklı atık türleriyle ilgili toplam 21 bin 131 ihbar yapıldı. 2024 yılına ilişkin raporda ise ihbarların yüzde 98,9’unun inşaat veya hacimli atıklar ya da bunların evsel atıklarla karışımından oluştuğu belirtildi.
Ekologija grada Derneği Başkanı Josip Pavlović, yerel yönetimlerin önemli bölümünün özellikle hafriyat ve inşaat atıklarının bertaraf edilmesi için gerekli altyapıyı oluşturmadığını belirtiyor. Pavlović’e göre 2015-2025 döneminde inşaat atıklarının miktarı en az iki katına çıktı.
Vatandaşlara tanınan 200 kilogramlık sınır yetersiz
Mevcut sistemde vatandaşların altı aylık dönemde geri dönüşüm merkezlerine ücretsiz olarak teslim edebileceği inşaat atığı miktarı 200 kilogramla sınırlı. Pavlović, bunun tadilat veya yıkım çalışmalarında ortaya çıkan atık miktarı düşünüldüğünde yaklaşık bir römork dolusu atığa karşılık geldiğini ve yetersiz kaldığını ifade ediyor.
Daha büyük miktarlarda ise vatandaşların ücretli hizmetlere veya özel tesislere başvurması gerekiyor. Zagreb, Rijeka, Split ve Osijek gibi büyük kentlerde bu tür seçenekler bulunmasına rağmen taşıma, konteyner ve bertaraf maliyetleri toplam gideri artırabiliyor.
Pavlović, yaklaşık 6-7 metreküplük, bir ton veya daha fazla atık taşıyabilen konteynerin nakliye dahil maliyetinin yaklaşık 500 euro olduğunu belirtiyor. Buna karşın atıkların doğaya bırakılmasının uzun vadede çok daha yüksek çevresel ve ekonomik maliyet oluşturduğunu vurguluyor.
