Avrupa Birliği’nde çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yeni kısıtlamalar gündeme gelirken, benzer bir düzenlemenin Kuzey Makedonya’da uygulanıp uygulanmayacağı da tartışma konusu oldu.
Avrupa Komisyonunun gündeme taşıdığı “EU KIDS Act” kapsamında 13 yaşından küçük çocukların sosyal medyaya erişiminin yasaklanması, 15 yaşından küçüklerin ise kendi başlarına kişisel hesap açamaması öngörülüyor.
Kuzey Makedonya’da ise çocukların sosyal medya kullanımına benzer yaş sınırlamaları getirilmesine ilişkin şu ana kadar resmi bir düzenleme veya açıklama bulunmuyor.
Makedonya’da da uygulanması gerektiğini savundu
Sosyolog İliya Açeski, Avrupa’da gündeme gelen benzer önlemlerin Kuzey Makedonya’da da uygulanması gerektiğini belirtti.
Özellikle 10-15 yaş grubundaki çocukların yoğun telefon ve sosyal medya kullanımına dikkati çeken Açeski, bunun eğitim, dil gelişimi, davranış biçimleri ve sosyalleşme üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini ifade etti.
Açeski, sorumluluğun yalnızca çocuklara veya sosyal medya platformlarına yüklenmemesi gerektiğine de işaret ederek ebeveynlerin bu süreçte önemli rol oynadığını belirtti. Çocukların oyalanması amacıyla uzun süre telefon, tablet veya televizyon karşısında bırakılmasının gelişimleri açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceğini kaydetti.
AB’de 13 yaş altına sosyal medya yasağı gündemde
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen tarafından açıklanan modele göre, 13 yaşından küçük çocukların sosyal medya platformlarını kullanmasına izin verilmemesi öngörülüyor.
13-15 yaş arasındaki çocukların ise yalnızca ebeveynleri veya vasileri tarafından oluşturulan ve denetlenen “mini hesapları” kullanabilmesi planlanıyor. Bu hesaplarda bazı sosyal medya özelliklerinin sınırlandırılması ve günlük kullanım süresinin en fazla bir saat olması öngörülüyor.
15-18 yaş grubunda ise sosyal medya şirketlerinin yaşa uygun ve güvenli tasarım kurallarına uyması hedefleniyor.
Von der Leyen, çocukların ekran karşısında geçirdiği sürenin ciddi bir sorun haline geldiğini belirterek çocukların sosyalleşmek, hayal güçlerini kullanmak ve kendi düşüncelerini geliştirmek için zamana ihtiyaç duyduğunu ifade etti.
Düzenlemeyle sosyal medya şirketlerinin bağımlılık oluşturabilecek özellikleri sınırlandırması ve çocukları giderek daha aşırı içeriklere yönlendiren sistemlere karşı önlem alması da amaçlanıyor. Platformların sundukları hizmetlerin çocuklar açısından güvenli olduğunu göstermekle yükümlü hale getirilmesi planlanıyor.
Gözler Kuzey Makedonya’da
AB’deki tartışmalar, aday ülke konumundaki Kuzey Makedonya’da çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin mevcut yaklaşımı da yeniden gündeme taşıdı.
Ülkede 13 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını genel olarak yasaklayan veya farklı yaş grupları için günlük kullanım süresi belirleyen benzer bir düzenleme şu anda bulunmuyor.
Avrupa’daki yeni yaklaşımın ardından Kuzey Makedonya makamlarının benzer bir adım atıp atmayacağı ise önümüzdeki dönemde belli olacak.
Avrupa Komisyonunun 17 Eylül’de sunduğu “EU KIDS Act” önerisi de henüz yürürlükte olan genel bir AB yasağı niteliği taşımıyor. Düzenlemenin uygulanabilmesi için AB yasama sürecinden geçmesi gerekiyor.
