Bosna Hersek’in Rogatica kentinde bugün şehrin tarihindeki üç önemli yıldönümü bir arada anıldı. Şudžaudin, diğer adıyla Çarşı Camii’nin 450. yılı, Şudžaudin Medresesi’nin 295. yılı ve Rogaticalı Mehmed Refik Efendi Hadžiabdić’in Osmanlı İmparatorluğu’nun en yüksek dini makamlarından şeyhülislamlığa atanmasının 160. yılı dolayısıyla çeşitli etkinlikler düzenlendi.
Program, Rogatica İslam Birliği Meclisi, Gorajde Müftülüğü ve Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi tarafından organize edildi. Konferanslar, yuvarlak masa toplantısı ve sergi aracılığıyla Rogatica’nın geçmişte zanaat, ticaret, eğitim ve dini hayatın geliştiği dönemleri ele alındı.
Şehrin tarihindeki önemli yapılardan Şudžaudin Camii, 1576 yılında Rogatica’nın merkezinde inşa edildi. Konumu nedeniyle halk arasında daha çok Çarşı Camii olarak bilinen yapının banisi, hakkında günümüze sınırlı bilgi ulaşan komutan Şudžaudin’di.
Caminin tarihi, Rogatica’nın yaşadığı çalkantılı dönemleri de yansıtıyor. Yapı 1914 yılında tamamen yıkıldı, 1933’te yeniden inşa edildi. 1992’deki savaş sırasında tekrar yıkılan cami, yeniden inşa edilmesinin ardından 2007 yılında törenle ibadete açıldı.
Şudžaudin Medresesi 1731’de kuruldu
Caminin tarihi aynı zamanda Rogatica’daki eğitim hayatıyla da bağlantılı. Şudžaudin Medresesi 1731 yılında yatılı bir eğitim kurumu olarak kuruldu. Medresede derslikler ve öğrencilerin kaldığı bölümlerin yanı sıra, kurumun finansmanına katkı sağlayan dükkânlar da bulunuyordu.
Zamanla yıpranan yapı 1900 yılında tamamen yenilendi ancak 1914’te yıkıldı ve bir daha yeniden inşa edilmedi. Birinci Dünya Savaşı’nın ardından eğitim faaliyetleri 1930 yılına kadar cami bünyesinde devam etti.
Rogatica’dan Osmanlı’nın şeyhülislamlığına
Programda, 160 yıl önce şeyhülislamlık makamına getirilen Rogaticalı Mehmed Refik Efendi Hadžiabdić de anıldı. Hadžiabdić’in hayatı, bölgeden yetişerek bilgi ve eğitimi sayesinde Osmanlı İmparatorluğu’nun dini ve toplumsal sisteminin en üst makamlarından birine ulaşan isimlerin dikkat çekici örneklerinden biri olarak değerlendirildi.
Düzenlenen yuvarlak masa toplantısında Amina Kupusović 16. yüzyılda Rogatica’yı anlatırken, Hafız Hamza Lavić kentteki camiler ve medrese hakkında konuştu. Gorajde Müftüsü Remzija Efendi Pitić ise Mehmed Refik Efendi Hadžiabdić’in hayatı ve önemini ele aldı.
Program kapsamında Galib Lihić’in, 1941 yılına kadar Rogatica’da bulunan yedi camiyi resimler aracılığıyla hatırlatan sergisi de ziyaretçilere açıldı.
Savaşta dini yapılar büyük ölçüde yıkıldı
1992-1995 Bosna Savaşı öncesinde Rogatica İslam Birliği Meclisi bölgesinde 18 cemaat ve 18 cami bulunuyordu. 1991 nüfus sayımına göre Rogatica’nın yaklaşık 22 bin 500 nüfusu vardı ve Boşnaklar nüfusun yaklaşık yüzde 62’sini oluşturuyordu.
Savaş sırasında Boşnak nüfus bölgeden sürülürken, İslam Birliğine ait dini yapılar da neredeyse tamamen yıkıldı.
Bugüne kadar 17 caminin yeniden inşa edildiği Rogatica’da, Arnaudija Camii’nin restorasyon çalışmalarının da başlaması bekleniyor.
